Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

orthodox - (rechtzinnig)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

orthodox bn. ‘rechtzinnig’
Vnnl. orthodox ‘rechtzinnig’ [1650; Hofman]; nnl. ‘zuiver in de leer’ in de orthodoxe opvattingen van een politieke partij [1950; Van Dale].
Ontleend, via Latijn orthodoxus ‘orthodox’, aan Grieks orthódoxos ‘orthodox’ (in godsdienstige zin), gevormd uit orthós ‘recht’ en dóxa ‘begrip, mening, oordeel’.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

orthodox [rechtzinnig] {1650} < latijn orthodoxus [idem] < grieks orthodoxos [idem], van orthos [recht, juist, waar] + doxa [mening], dus met de juiste overtuiging.

J. de Vries (1971), Nederlands Etymologisch Woordenboek, Leiden

orthodox bnw. ‘rechtzinnig’ < lat. orthodoxus < gr. orthódoxos ‘de juiste mening hebbend’.

Het voorvoegsel ortho- ‘recht, juist’ zoals in orthogonaal ‘rechthoekig’, orthografie = nhd. rechtschreibung’, e.a.

Dialectwoordenboeken en woordenboeken van variëteiten van het Nederlands

G.J. van Wyk (2007), Etimologiewoordeboek van Afrikaans, Supplement, Stellenbosch

ortodoks b.nw.
Wat nougeset die voorskrifte van veral die kerkleer, maar ook ander sake, navolg.
Uit Ndl. orthodox (1650).
Ndl. orthodox uit Latyn orthodoxus uit Grieks orthodoxos, 'n samestelling van orthos 'reg, waar' en doxa 'mening', dus lett. 'met die juiste oortuiging'. Omdat die Christendom in Rome van die Griekssprekende gemeenskap uitgegaan het, het Grieks 'n groot invloed op Christelike Latyn gehad.
D. orthodox (16de eeu), Eng. orthodox.

Thematische woordenboeken

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

orthodox (Latijn orthodoxus)
Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

orthodox ‘rechtzinnig’ -> Indonesisch ortodok(s) ‘rechtzinnig’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

orthodox rechtzinnig 1650 [MEY] <Latijn

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut