Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

orka - (zwaardwalvis)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

orka zn. ‘soort walvis (Orcinus orca)’
Mnl. (wrsch. het Latijnse woord) orca ‘zwaardwalvis, grote zeevis’ [1287; VMNW] in Orca ... dese jaghen ende slaen doet die waluissche ‘Orca, ... zij bejagen en doden de walvissen’, orka [1862; WNT ork].
Ontleend aan Latijn orca ‘groot zeezoogdier’, zelf ontleend aan Grieks óruga, accusatief van órux ‘grote vis; misschien de narwal of een soort walvis’. De Griekse -g- werd Latijnse -c- o.i.v. het Latijnse homoniem orca ‘dikbuikige kruik; groot vat’, dat ontleend is aan Grieks úrkhē ‘kruik voor gezouten vis of wijn’.
Daarnaast bestond ook vnnl. orck ‘een soort walvis’ [1599; Kil.], ontleend aan Middelfrans orque [1550; TLF], dat op hetzelfde Latijnse woord teruggaat.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

ork, orka [zwaardwalvis] {orck [een zeemonster] 1599} < latijn orca [idem] < grieks oruga, 4e nv. van orux [gazelle en een walvisachtig dier].

J. de Vries (1971), Nederlands Etymologisch Woordenboek, Leiden

ork 1 znw. m. ‘zwaardwalvis’ zal wel overgenomen zijn uit lat. orca; dit woord schijnt zelf weer < oiers orc ‘monster’ te stammen, terwijl het ierse woord over oe. orc tot on. orkn, erkn, ørkn voerde (daarvan ook de naam der Orkaden, vgl. on. Orkneyjar).

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

ork(a) walvisachtige 1862 [WNT ork] <Latijn

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal