Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

origineel - (oorspronkelijk)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

origine zn. ‘oorsprong’
Vnnl. origine ‘begin, ontstaan, oorsprong’ [1824; Weiland]; ‘afkomst, afstamming’ [1937; WNT Aanv.].
Ontleend aan Frans origine ‘begin, oorsprong’ [1541; TLF], eerder al ‘afstamming’ [1470; TLF], ontleend aan Latijn orīgō (genitief -ginis) ‘oorsprong, herkomst, afkomst’, dat is afgeleid van orīrī ‘opkomen; ontstaan, geboren worden’.
origineel bn. ‘oorspronkelijk’. Vnnl. origineel ‘id.’ [1549; Stall.], originele schriftueren ‘oorspronkelijke handschriften’ [1561; Stall.]. Ontleend aan Frans originel ‘oorspronkelijk’ [eind 13e eeuw; Rey], dat zelf ontleend is aan Latijn orīginālis ‘id.’, afleiding van orīgō.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

origineel [oorspronkelijk] {1709, vgl. originael [idem] 1451-1500} < frans original, in het iets latere fr. originel < latijn originalis [oorspronkelijk, eerste] (vgl. origine).

J. de Vries (1971), Nederlands Etymologisch Woordenboek, Leiden

origineel bnw. heette in het oudere nnl. originael < fra. original; het suffix is dus later veranderd.

N. van Wijk (1936 [1912]), Franck's Etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, 2e druk, Den Haag

origineel bnw. Met suffix-verandering naast oudnnl. originael, uit fr. original. Maerlant gaf door die mesdaet originale lat. peccatum originale weer. Ook elders ontleend.

Dialectwoordenboeken en woordenboeken van variëteiten van het Nederlands

F. Aarts (2017), Etymologisch Dictionairke vaan ’t Mestreechs, Maastricht

origineel (bn.) oorspronkelijk; Nuinederlands origineel <1549> < Frans originel.

Thematische woordenboeken

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

origineel (Frans originel)
Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

origineel ‘oorspronkelijk’ -> Indonesisch orisinil ‘oorspronkelijk’; Jakartaans-Maleis orisinil ‘oorspronkelijk’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

origineel oorspronkelijk 1709 [WNT vendu] <Frans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut