Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

onderhevig - (onderworpen aan de invloed van)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

onderhevig bn. ‘onderworpen aan de invloed van’
Mnl. onderhavich ‘lijdend aan’ in als het des ... onderhauech es ‘wanneer het (kind) daaraan lijdt’ [1265-70; VMNW]; vnnl. onderhevich ‘id.’ in die onderhevich sijn der pinen inden jonctueren ‘die lijden aan pijn in de gewrichten’ [1514; MNW]; nnl. daar Mans en Vrouwen aan onderhevig zyn ‘waar zowel mannen als vrouwen invloed van ondervinden’ [1743; WNT wasem].
Afgeleid van de stam van het Middelnederlandse werkwoord haven, oostelijke variant van → hebben, met het bijwoord → onder en het achtervoegsel → -ig. Daarnaast ontstond in het Vroegnieuwnederlands een variant met -e-; misschien gebeurde dit onder invloed van de stamklinker in hevig.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

onderhevig* [lijdende aan] {onderhevich [idem] 1265-1270} van onder + de stam van hebben (vgl. onderhavig).

J. Vercoullie (1925), Beknopt etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, Den Haag / Gent

onderhevig bijv., is met e = ä, bijvorm van onderhavig.

Dialectwoordenboeken en woordenboeken van variëteiten van het Nederlands

G.J. van Wyk (2003), Etimologiewoordeboek van Afrikaans, Stellenbosch

onderhewig b.nw.
1. Wat blootgestel of vatbaar is vir iets. 2. Wat afhanklik is van iets.
Uit Ndl. onderhevig (al Mnl.).

Thematische woordenboeken

T. Pluim (1911), Keur van Nederlandsche woordafleidingen, Purmerend

Onderhavig, onderhevig. Het tweede woord heeft het eerste vervangen. In ’t Oudfriesch was onderhava: leengoed; onderhavige goederen waren dus: onderhoorige, onderworpen goederen. Zoo verkreeg onderhevig de bet. van: onderworpen, blootgesteld aan.

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

onderhevig ‘onderworpen aan de werking of invloed van iets’ -> Fries ûnderhevich ‘onderworpen aan de werking of invloed van iets’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

onderhevig* lijdende aan 1265-1270 [CG Lut.K]

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut