Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

omslaan - (volgende bladzijde openleggen)

Idioomwoordenboeken

F.A. Stoett (1923-1925), Nederlandsche Spreekwoorden, Spreekwijzen, Uitdrukkingen en Gezegden, drie delen, 4e druk, Zutphen

241. Het blaadje is (om)gekeerd (of omgeslagen),

d.w.z. de zaak is geheel veranderd, heeft een ander aanzien gekregen; eig. bet. het blad (of blaadje) omkeeren, het blad van een boek omkeeren, om het (onverwachte) vervolg, den onverwachten afloop te laten zien. De uitdr. doet denken aan Reynaert II, vs. 6168:

 al heeft dat ongheval nu mi
 aldus onder tnet ghevaen,
 dat blat dat mocht noch ommeslaen.

Zie verder bij Campen, 132: Kiert het blad omme; Sart. I, 6, 21: Stilum vertere, 't Bladt om keeren; 10, 31: Vertere vela, funem reducere. 't Bladt om keeren, est in diversum mutare sententiam, vitaeque institutum; zie ook III, 3, 45; Winschooten, 169: Het blaadje sloeg om: dat is, de saak nam een andere keer. Zie verder het Ndl. Wdb. X, 307; 506; II, 2767; Harreb. I, 59 b; III, 130 b; Huygens, Cluysw., 365; Hofwijck, vs. 1069; Pers, 409 a; 670 a; Van Effen, Spect. XI, 94; 98, enz. In Zuid-Nederland hij heeft zijn bla(a)dje gekeerd, hij is veranderd van gedachte (Joos, 113; Schuermans, 57 b en De Bo, 141 a); in het fri.: it bledtsje is omteard (omgevouwen). Opmerking verdient dat in bledtsje omkeare in het fri. beteekent ‘een kaartje leggen’Vroeger sprak men ook ‘van de bijbel van 52 bladen’ of ‘het boek met 52 bladen’ (een spel kaarten); thans in het fri. de twa en tritich blêdden; drentsch: de bibel van 32 blaoden (Bergsma, 48)., terwijl in Leuven en omstreken ‘de kaart is gekeerd’ gebezigd wordt in den zin van het blaadje is gekeerd (Schuerm. Bijv. 142 a; in het Waasch Idiot. 316 in den zin van: de kans is veranderd). Vgl. hd. das Blatt hat sich gewendet; fr. la carte est tournée (Halma). In het Mnl. kende men in denzelfden zin: die terninc (dobbelsteen) is ommegekeert; zie Mnl. Wdb. V, 140.

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal