Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

omega - (laatste letter van het Griekse alfabet)

Etymologische (standaard)werken

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

omega [laatste letter van het Griekse alfabet] {1824} < grieks ōmega [grote (d.w.z. lange) o], in tegenstelling tot de omikron [kleine o], van megas [groot], verwant met latijn magnum (vgl. magnum).

Thematische woordenboeken

K. van Dalen-Oskam & M. Mooijaart (2005), Nieuw bijbels lexicon: woorden en uitdrukkingen uit de bijbel in het Nederlands van nu, uitgebreid met De Nieuwe Bijbelvertaling, Amsterdam

Alfa en omega, letters uit het Griekse alfabet; (fig.) begin en einde; het allesomvattende; alle aspecten.

Alfa en omega zijn de eerste en laatste letter van het Griekse alfabet. Deze symboliek werd voor onze jaartelling al in joodse kringen uitgedrukt door de Hebreeuwse letters aleph en tav, in aansluiting bij de oudtestamentische uitspraak in Jesaja 44:6: 'Ik ben de eerste en de laatste, er is geen god buiten mij (NBV). In de Liesveldtbijbel (1526) worden de lettertekens A en O gebruikt, waardoor de zin van de beeldspraak daar niet duidelijk is voor niet-ingewijden. Het equivalent dat bij het Nederlandse alfabet aansluit vindt men in van a tot z. Naar het lidwoord van 'het begin en het einde' wordt de verbinding ook vaak met het onzijdig lidwoord het gebruikt.

Statenvertaling (1637), Openbaring 1:8. Ick ben de Alpha ende de Omega, het begin ende het eynde, seght de Heere. (Eerder in de Deux-Aesbijbel (1562) als de lettertekens  en .)
Hier moet het altijd allemaal op neerkomen, hierom draait hun hele bestaan, dit is waaraan ze de ganse dag denken, dit stelt het alfa en het omega van het menselijk streven voor, grijns en snork en wetende knipoog, dit is wat haar vader naar de Sprinkhaan doet loeren zodat Mama totaal vergeten naast hem zit en zich bevuilt zonder dat hij het merkt. (R. Dorrestein, Een nacht om te vliegeren, 1987, p. 73)
Het alfa en omega van de oplossing van talloze maatschappelijke problemen [ligt] bij de school. (De Standaard, dec. 1995)

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

omega (Grieks ōmega)

E.J. Dijksterhuis (1939), Vreemde woorden in de wiskunde

Ω. Gr. ὦ μέγα; lett. grote O. De 24e letter van het Gr. alphabet, math, gebruikt voor het absolutum van een projectieve maatbepaling. Men lette op de uitspraak o’mega.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

omega laatste letter van het Griekse alfabet 1637 [Statenvertaling] <Grieks

Idioomwoordenboeken

F.A. Stoett (1923-1925), Nederlandsche Spreekwoorden, Spreekwijzen, Uitdrukkingen en Gezegden, drie delen, 4e druk, Zutphen

78. De Alpha en de Omega.

De alpha is de benaming der eerste letter van het Grieksche alphabet, de omega die der laatste (ô). De uitdrukking beteekent derhalve het begin en het einde, en is ontleend aan den bijbel, waar Openb. XXI, 6 van Christus gezegd wordt: Ick ben de Alpha ende de Omega, het begin ende het eynde. ‘Men meent hier een navolging te vinden van de bij de Rabbijnen voorkomende spreekwijs “van de aleph tot de thau”, die gewoonlijk van den aanvang en het einde der wet wordt gebezigd.’ Als symbool van Christus' onvergankelijkheid en onveranderlijkheid werden beide letterteekens vaak door de eerste Christenen op grafzerken terzijde van het kruisteeken geplaatst. Zie Zeeman 40; Bijb. Wdb. 42; vgl. fr. l'alpha et oméga; hd. das Alpha und (das) Omega; eng. the alpha and omega. Van Alpha tot Omega beteekent van het begin tot het einde, en is synoniem met de uitdr. van a tot z.

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut