Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

olm - (iep)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

olm zn. ‘iep, loofboom (geslacht Ulmus)’
Mnl. olm ‘iep’ mogelijk in een toenaam Gosset van der Olmen [1312; VMNW], ook in de vorm orme in joncfrouwen ... die onder .ij. ormen saten ‘jonkvrouwen die onder twee iepen zaten’ [1300-50; MNW-R]; vnnl. olm, olm-boom ‘iep’ [1599; Kil.].
Ontleend aan Frans olme ‘iep’ [eind 11e eeuw; TLF] (Nieuwfrans orme, vandaar ook de nevenvorm mnl. orme), ontwikkeld uit Latijn ulmus ‘iep’. De naam olm is vooral Zuid-Nederlands. In het noorden heet deze boom → iep. In sommige Germaanse talen komt een met Latijn ulmus verwant erfwoord voor; in het Nederlands alleen in toponiemen, bijv. Almelo, letterlijk ‘iepenbos’ [1151; Künzel].
Oe. olmtrēow ‘iepenboom’; on. almr (nzw. alm); < *pgm. *alm-. Daarnaast met andere ablaut pgm. *elm-, waaruit: ohd. elm, elmo (mhd. elme, elm, ilm); oe. elm (ne. elm). Nhd. Ulme is ontleend aan het Latijn.
Verwant met: Middeliers lem; < pie. *h1el- /h1ol-/h1l- ‘rood, bruin, geel (van bomen en dieren)’ (IEW 302-304), waarvan wrsch. ook → els 1 ‘boom’.
Lit.: H.M. Heybroek (2002), ‘Ulmen in Geschichte und Kultur’, in: Mitteilungen der Gesellschaft für dendrologische Geschichte 87, 147-161

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

olm1 [iep] {in de persoonsnaam Van der Olmen 1276, olm, olmboom 1599} < frans olme < latijn ulmus [iep].

J. de Vries (1971), Nederlands Etymologisch Woordenboek, Leiden

olm 1 znw. m. ‘boomnaamʼ, mnl. olme > fra. olme < lat. ulmus. Deze naam is reeds vroeg ontleend blijkens plaatsnamen (sedert 800). — De germ. vorm is mnd. elm, ohd. elmo, elm, ilme, oe. elm, on. almr. — Lat. ulmus gaat terug op *ḷomos < *ḷmos en van deze nultrap stamt ook miers lem en zou ook germ. *ulma kunnen komen. De boomnaam behoort tot het germ.-kelt.-ital. taalgebied, vgl. Krahe, Sprache und Vorzeit 80). Men denkt aan een idg. wt. *el, ol ‘grijsgeelʼ, waarvan ook els 1.

N. van Wijk (1936 [1912]), Franck's Etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, 2e druk, Den Haag

olm znw., mnl. olme (Mnl. Handwdb.). Uit lat. ulmus “olm”, evenals nhd. ulme v., mhd. ulm-boum m., of uit ofr. olme, bijvorm van orme (uit lat. ulmus). In het Mnl. komt orme v. voor (uit fr. orme). Voor ulmus zie els I. Ook kymr. llwyf “olm” moet bij de daar behandelde woordgroep hooren; hoe echter, daarover bestaan slechts vage vermoedens.

J. Vercoullie (1925), Beknopt etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, Den Haag / Gent

olm 1 m. (boom), olme, gelijk Hgd. ulme, uit Lat. ulmum (-us) + Oier. lem. Daarmee zijn Ohd. elm (Mhd. id.), Ags. id. (Eng. id.) en On. almr (Zw. en De. alm) verwant en staan in ablautsverhouding. Voorts verwant met els 1.

Dialectwoordenboeken en woordenboeken van variëteiten van het Nederlands

G.J. van Wyk (2007), Etimologiewoordeboek van Afrikaans, Supplement, Stellenbosch

olm s.nw.
Tipe Europese bladwisselende boom.
Uit Ndl. olm (al Mnl.).
Ndl. olm uit Fr. olme uit Latyn ulmus.
D. Ulme (12de eeu), Deens alm, Eng. elm, It. olmo, Sp. olmo, Sweeds alm.

Thematische woordenboeken

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

olm (Oudfrans olme)
Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

olm ‘iep’ -> Duits Ulme ‘iep’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

olm iep 1276 [CG I1, 318] <Frans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut