Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

mysterie - (geheim)

Etymologische (standaard)werken

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

mysterie [eredienst, iets onbegrijpelijks] {misterie [verborgenheid, geheimenis, de hostie] 1436, mysterie [een waarheid die alleen God kent] 1557} < latijn mysterium < grieks mustèrion [geheim], mv. mustèria [de mysteriën van Eleusis en elders], van mustos (vgl. mysten).

Thematische woordenboeken

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

mysterie (Latijn mysterium)

T. Pluim (1922), Wetenswaardig allerlei: bijdragen tot algemeene kennis voor studeerenden bijeenverzameld door T. Pluim, Groningen

Mysteriën (Gr. mustērion, van mustēs = ingewijd). Aldus noemde men bij de Grieken zekere geheime godsdienstige handelingen, waaraan slechts zulke personen mochten deelnemen, die, na de voorgeschreven voorbereiding en aflegging der belofte van geheimhouding, in de geheimen waren ingewijd. Hoogstwaarschijnlijk waren deze plechtigheden van zinnebeeldigen aard en moesten dienen ter veraanschouwelijking van allerlei verheven godsdienstige en zedelijke waarheden.
In de Middeleeuwen verstond men onder Mysteriën de voorstellingen, die op het tooneel (meestal in de open lucht) werden gegeven en wier stof ontleend was aan de gewijde schrift of aan de levens der Heiligen. Vooral de geheimnisvolle menschwording en opstanding van Jezus werden met Kerstmis en Paschen als mysteriën vertoond.
Reeds bij de Grieken droegen de ingewijden den naam mysten en daaruit ontstond het woord mystiek, als de naam van het streven om in de geheimenissen der Godheid door te dringen en in meer nauwe verbinding met het Opperwezen te geraken, Hem dus inniger en vromer te vereeren. Later ging de mystiek vaak vergezeld met het geloof aan geheimzinnige, bovennatuurlijke openbaringen en deze richting noemt men mysticisme.

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

mysterie ‘geheim’ -> Indonesisch mistéri ‘geheim’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

mysterie geheim 1639 [WNT] <Latijn

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut