Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

militair - (betreffende het krijgswezen); (krijgsman, soldaat)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

militair bn. ‘betreffende het krijgswezen’; zn. ‘krijgsman, soldaat’
Vnnl. eerst het bn. militair ‘betreffende het leger, behorend tot het leger’ in vergetende alle discipline militaire [1586; WNT], militaire personen [1633; WNT], hooge ende lage militaire officieren [1641; WNT vuurwerker I], ook als zn. militair ‘krijgsman, soldaat’ in ses a seven militaire ‘zes à zeven militairen’ [1650; WNT antichambre].
Ontleend aan Frans militaire ‘betrekking hebbend op het leger’ [1508; TLF], eerder al ‘behorende tot het leger’ [1352-56; TLF], ontleend aan Latijn militāris ‘betreffende soldaten of oorlog’; dat is een afleiding van mīles (genitief mīlitis), ‘soldaat’, Oudlatijn meiles, wellicht een woord uit het Etruskisch. Het zn. militair ‘iemand behorend tot het leger’ is mogelijk opnieuw ontleend aan Frans militaire ‘id.’ [1663; TLF], het zelfstandig gebruikte bn.
militie zn. ‘uit de bevolking opgeroepen krijgsmacht’. Vnnl. milicie, militie ‘krijgsvolk, leger’ [1630; WNT]; nnl. militie ‘krijgsmacht gelicht uit de bevolking’ [1795; WNT]. Ontleend, al dan niet via Frans militie, milicie ‘leger, militaire organisatie’ [1372; FEW], aan Latijn mīlitia ‘militaire dienst, oorlogvoering’, zie hierboven.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

militair [m.b.t. het krijgswezen] {1586} < frans militaire [idem] < latijn militaris [m.b.t. de soldaten of de oorlog, krijgsman], van militia (vgl. militie).

Thematische woordenboeken

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

militair (Frans militaire)
Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

militair ‘soldaat; m.b.t. het krijgswezen’ -> Indonesisch militér ‘m.b.t. het krijgswezen’; Madoerees militer, maliter ‘soldaat’; Surinaams-Javaans militèr ‘m.b.t. het krijgswezen’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

militair m.b.t. het krijgswezen 1586 [WNT] <Frans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut