Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

merkwaardigerwijs

Thematische woordenboeken

S. Theissen (1978), Germanismen in het Nederlands, Hasselt

-erwijs (merkwaardigerwijs, mogelijkerwijs…)

In zijn ABN-Woordenboek (1962) beschouwt Heidbuchel, de enige purist die de afleidingen op -erwijs bespreekt, merkwaardigerwijs, mogelijkerwijs, (on)gelukkigerwijs als germanismen. Koenen, die ze tot aan het begin van de jaren ’70 eveneens afkeurt, geeft als verklaring bij merkwaardigerwijs: ‘de verbinding van dergel. bn. met -wijze, -wijs… wordt als verwerpelijk beschouwd; verg. Duits merkwürdigerweise, unglücklicherweise enz.’. Eigenaardig genoeg maakte Koenen echter geen bezwaar tegen menselijkerwijs, bevalligerwijs e.a., zodat zijn oordeel niet alleen elke taalkundige grondslag miste maar zelfs niet eens consequent was. Vanaf 1974 vermeldt hij dan ook een dertigtal afleidingen op -(er)wijs zonder verdere aantekening. De andere woordenboeken hebben deze woorden altijd als goed Nederlands beschouwd.

Duitse invloed is waarschijnlijk, maar het suffix zelf is ongetwijfeld produktief in het Nederlands: in de laatste tijd zijn bijv. logischerwijs en verrassenderwijs ontstaan, die pas sinds de jaren ’70 in de woordenboeken zijn opgenomen. Trouwens, sommige afleidingen op -erwijs (bijv. uitsluitenderwijs) hebben geen Duitse parallelvorm op -erweise of -sweise.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal