Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

meridiaan - (cirkel over aardoppervlak)

Etymologische (standaard)werken

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

meridiaan [cirkel over aardoppervlak] {1598} < latijn meridianus [middag-], van meridies [de middag], van medius [midden] + dies [dag].

J. de Vries (1971), Nederlands Etymologisch Woordenboek, Leiden

meridiaan znw. m. ‘lengtecirkel’, in de 18de eeuw < lat. meridianus ‘middagscirkel.

Thematische woordenboeken

P.H. van Laer (1964), Vreemde woorden in de sterrenkunde, 2e druk, Groningen

Meridiaan (= Lat. meridiánus = adj. bij merídiës = middag; als subst.: middag-cirkel). Het Gr. woord is μεσημβρινός sc. κύκλος (mesèmbrinos sc. kyklos) met dezelfde betekenis; μέσος (mesos) = midden, + ημέρα (hèmera) = dag. Oorspr. alleen: grote cirkel aan de hemelbol door noordpool, zuidpool en zenith, zo genoemd, omdat het middag is, als de zon deze cirkel passeert; middagcirkel. Later: alle grote cirkels door noord- en zuidpool, omdat deze alle middagcirkels zijn voor bepaalde plaatsen op aarde.

E.J. Dijksterhuis (1939), Vreemde woorden in de wiskunde

Meridiaan (< Lat. adj. meridianus; meridies = middag; < medius = midden; dies = dag. De Gr. term is ὁ μεσημβρινός κύκλοσ; < μεσημβρία = middag; < μέση = midden; ἡμέρα = dag). Math. gebruikt in: meridiaankromme = doorsnede vaneen omwentelingsoppervlak met een vlak door de as. De meridianen van den aardbol zijn hiervan een bijzonder geval.

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

meridiaan ‘cirkel over aardoppervlak’ -> Indonesisch méridian ‘cirkel over aardoppervlak’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

meridiaan cirkel over aardoppervlak 1595 [WNT versieren] <Latijn

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut