Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

mentaal - (geestelijk)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

mentaal bn. ‘geestelijk’
Vnnl. mentaal ‘in de geest, in gedachten’ [1620; WNT Aanv.]; nnl. sonder eenige mentale reservatie ‘zonder enig innerlijk voorbehoud’ [1730; WNT Aanv.], ook ‘betreffende het zieleleven, geestelijk’ in mentale suggestie ‘telepathie’ [1888; Groene Amsterdammer], mentale stoornissen [1912; WNT Aanv.], mentale hardheid (gezegd van topsporters) [1971; WNT Aanv.].
Ontleend aan Frans mental ‘in de geest’ [1457; TLF], eerder al mentel [1374; TLF], een geleerde ontlening aan Laatlatijn mentalis ‘van de geest, van het intellect’, een afleiding van mēns (genitief mentis) ‘geest, intellect’.
Latijn mēns is verwant met: Proto-Germaans *mundi- (ohd. gimunt ‘geheugen’; oe. gemynd ‘geheugen, gedachte’ (ne. mind); got. gamunds); Sanskrit matí- ‘gedachte’; Litouws mintìs ‘id.’; Oudkerkslavisch pamętĭ ‘geheugen’ (Russisch pámjat'); < pie. *mn-ti-, zie → manen 2 ‘herinneren aan’.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

mentaal [m.b.t. de geest] {mental 1777} < frans mental < latijn mentalis [van de ziel, van de geest], van mens (2e nv. mentis) (vgl. memento).

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

mentaal ‘m.b.t. de geest’ -> Indonesisch méntal ‘m.b.t. de geest; geesteshouding, mentaliteit’; Menadonees mèntal ‘m.b.t. de geest’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

mentaal m.b.t. de geest 1620 [Aanv WNT] <Frans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut