Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

melodie - (zangwijze, deun)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

melodie zn. ‘zangwijze, deun’
Mnl. melodie, melodij ‘welluidende instrumentale muziek of zang’ in so sueten melodye di vter borst ... quam ‘zo'n zoete zang die uit de borst kwam’ en Oc ludden daer met suten suaren Die mengerhande melodien ‘ook klonk daar op lieflijke snaren velerlei muziek’ [beide 1265-70; VMNW].
Ontleend, wrsch. via Oudfrans melodie ‘muzikaal geheel van noten’ [1100-50; TLF], eerder al ‘zang op één toon’ [begin 12e eeuw; TLF] (Nieuwfrans mélodie), aan Laatlatijn melodia, ontleend aan Grieks melōidiā ‘zang, al dan niet op één toon; zangwijs van gedicht dat op muziek is gezet’, gevormd uit mélos ‘lied’ en ōidḗ ‘gedicht, ode’, zie → ode; Grieks mélos betekent oorspr. ‘lid, geleding’, en vandaar ‘muzikale geleding, muzikale frase, zang’.
Grieks mélos ‘geleding’ is verwant met: Bretons mell ‘gewricht, geleding’, Cornish mel ‘id.’; Tochaars A/B mälk ‘samenvoegen’; < pie. *mel- ‘geleding, deel’ (IEW 720).

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

melodie [wijsje] {1265-1270} < frans mélodie < latijn melodia < grieks melōidia [het zingen, lied, melodie], uit melos [lied, melodie] + aoidè, (> ōidè) [gezang, lied].

J. de Vries (1971), Nederlands Etymologisch Woordenboek, Leiden

melodie znw. v., mnl. melodie < fra. mélodie > lat. melodia > gr. melöidia ‘het zingen; zangwijze, lyrisch gedicht’.

N. van Wijk (1936 [1912]), Franck's Etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, 2e druk, Den Haag

melodie znw., reeds mnl. Oit fr. mélodie < gr.-lat. melôdia. Ook in andere talen ontleend.

Thematische woordenboeken

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

melodie (Frans mélodie)
Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

melodie ‘opeenvolging van muzikale tonen in een afgeronde orde en logische ontwikkeling’ -> Indonesisch mélodi ‘opeenvolging van muzikale tonen in een afgeronde orde en logische ontwikkeling’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

melodie wijsje 1265-1270 [CG Lut.K] <Frans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut