Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

melancholisch - (zwaarmoedig)

Etymologische (standaard)werken

P.H. Schröder (1980), Van Aalmoes tot Zwijntjesjager, Baarn

flegma

Hippocrates, de Griekse geleerde die omstreeks 400 voor Christus leefde en die men de vader van de geneeskunde pleegt te noemen, meende dat vier lichaamssappen het temperament van de mens bepaalden. Een daarvan is het flegma, het slijm en wanneer dit de andere overheerst ontstaat het flegmatisch mensentype dat zich van andere onderscheidt door een enigszins trage kalmte en gelijkmoedigheid. Flegmatische mensen zijn onaandoenlijk en onverstoorbaar, ze zijn niet licht van hun stuk te brengen en geraken niet gemakkelijk in vuur. Ze zijn dus heel anders dan bijvoorbeeld cholerische mensen in wie de gal spookt en die driftig en opvliegend zijn en dan melancholische mensen die zwartgallig, somber en sanguinische die volbloedig en vurig zijn.

Het cholerische hing samen met de gal, die in het Grieks cholè heette, een woord dat ook in melancholisch verscholen zit. Men kende reeds in Griekenland een ziekte die men cholera noemde en die, meende men, door de gal veroorzaakt werd. In de 19e eeuw heeft zich uit Azië een veel ernstiger ziekte verbreid die dezelfde verschijnselen van braken en buikloop vertoont, maar veel gevaarlijker is. Ze wordt veroorzaakt door een bacil.

Het woord cholerisch betekent: gallig, heftig, driftig, opvliegend. Ermee verwant is het Franse colère: drift, boosheid.

Thematische woordenboeken

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

melancholisch (Duits melancholisch)
Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

melancholisch ‘zwaarmoedig’ -> Indonesisch mélankolis ‘zwaarmoedig’; Negerhollands melonisch ‘zwaarmoedig’.

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut