Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

meekrap - (plant, kleurstof daaruit)

Etymologische (standaard)werken

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

mede1* [meekrap] {1351-1400} middelnederduits mede, fries miede, oudhoogduits matara, oudengels mædere (engels madder), oudnoors maðra, etymologie onbekend.

meekrap* [plant, kleurstof daaruit] {mee(d)crappe 1588, ook crapme(d)e 1337-1378} van mede, mee + crappe, dat vermoedelijk identiek is met crappe [haak], oudhoogduits chrapfo [idem]; de plant zou dan genoemd zijn naar haar haakvormige uitsteeksels. De etymologie van mee is onzeker, mogelijk ablautend met oudhoogduits matara, oudengels mædere (engels madder) [meekrap].

J. de Vries (1971), Nederlands Etymologisch Woordenboek, Leiden

krap 2 znw. v., mnl. crappe (nog. dial. krap), nu gewoonlijk in samenstelling meekrap, is het zelfde woord als krap 1, want de plant heeft haakvormige uitsteeksels. — > russ. krap (sedert begin der 18 eeuw, vgl. R. v. d. Meulen, Verh. AW Amsterdam 66, 2, 1959, 53).

meekrap znw. v. m., sedert Kiliaen, in mnl. crapmêde, crapmee. Een samenstelling van mee en krap. — Het 1ste lid mee is mnl. mêde v, mnd. mēde, fri. miede. Als grondvorm is wellicht aan te nemen *maiðōn. Maar daarnaast staan ohd. matara, oe. mædere, mæddre (ne. madder) ‘meekrap’, on. maðra ‘galium boreale’, die niet van het nnl. woord te scheiden zijn. De etymologie is onzeker, òf bij osl. modrǐ ‘blauw, bleek’ (Hellquist, Wb 618), of bij russ. matežŭ ‘levervlek in het gezicht van een zwangere’ (Loewenthal ANF 32, 1916, 272). — Het 2de lid krap is mnl. crappe ‘meekrap’ (waaruit nhd. krapp, nde. krap, nzw. krapp en fra. grappe ‘meekrap in poeder’ sedert de 18e eeuw, zie Valkhoff 150). Daar de plant haakvormige stekels heeft, kan men de naam gelijkstellen aan mnl. crappe ‘haak, kram’, ohd. chrāpfo m. ‘haak, gebogen klauw’ (nhd. krapfen); daarnaast staat ohd. krampho ‘ijzeren haak’; het woord behoort dus tot de groep van kram en kramp.

N. van Wijk (1936 [1912]), Franck's Etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, 2e druk, Den Haag

meekrap znw., sedert Kil. Evenals mnl. crapmêde, crapmee v. is meekrap uit de woorden mee, mnl. mêde v. “meekrap” en mnl. crappe v., nog dial. krap “id.” gevormd. Mnl. mêde = mnd. mêde v., fri. miede “id.”. De grondvorm is misschien germ. *maiðô(n)-. Als wij een germ. grondvorm *1ðiô(n)- mogen aannemen — wat onzeker is wegens het ontbreken van mnl. of nnl. vormen met â, ae —, zou mêde kunnen ablauten met ohd. matara v., ags. mædere, mæddre v. (eng. madder) “meekrap”, on. maðra v. “galium boreale”. Etymologie onzeker. Mnl. crappe “meekrap” (waarop nhd. krapp m., de. krap, zw. krapp teruggaan) wordt voor identisch gehouden met crappe “haak, kram” (nog dial.) = ohd. chrâpfo m., “haak, gebogen klauw” (nhd. krapfen). De plant is dan naar zijn haakvormige uitsteeksels genoemd. Wgerm. krâpp- (krăpp-?) komt van de bij krimpen besproken basis idg. gerḕb-: pp uit bn? of secundaire geminata?

C.B. van Haeringen (1936), Etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, Supplement, Den Haag

meekrap (slot). Over germ. pp uit idg. bn zie bij bakken Suppl. 1e alin.

J. Vercoullie (1925), Beknopt etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, Den Haag / Gent

mede 1 v. (meekrap), Mnl. id. + Ohd. matara, Ags. mædere (Eng. madder), On. mađra: niet verder na te gaan.

krap 1 v.(meekrap), Mnl. crappe, dat hetz. is als krap 2 wegens de haakvormige uitsteeksels. Uit het Ndl. komt Hgd. krapp, De. krap, Zw. krapp.

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

krap ‘meekrap, verfstof gemaakt met meekrap’ -> Engels † crap ‘meekrap, verfstof gemaakt met meekrap’; Duits Krapp ‘meekrap, verfstof gemaakt met meekrap’; Deens krap ‘meekrap, verfstof gemaakt met meekrap’; Noors krapp ‘meekrap, verfstof gemaakt met meekrap’ (uit Nederlands of Nederduits); Zweeds krapp ‘meekrap, verfstof gemaakt met meekrap’; Frans dialect † crape, grappe ‘meekrap, verfstof gemaakt met meekrap’; Russisch krap ‘meekrap, verfstof gemaakt met meekrap’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

mede* meekrap 1351-1400 [MNW]

meekrap* plant, kleurstof daaruit 1514 [Groten Herbarius]

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut