Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

matten - (knokken)

Etymologische (standaard)werken

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

matten [knokken] {1926-1950} etymologie onbekend, wellicht < rotwelsch Matte [stok] < jiddisch matte [idem]; of van mat, dus: op de mat gaan.

Dateringen of neologismen

Nicoline van der Sijs (2015-heden), Jaarwoordenzoeker ‘Een woord uit elk jaar 1800-heden’, zie ook bij Onze Taal

asjemenou [uitdrukking] (1950). De zevende druk van het Van Dale Groot woordenboek verschijnt in 1950 onder redactie van C. Kruyskamp (1911-1990) en F. de Tollenaere (1912-2009). Ze zijn de eersten die in een woordenboek het woord asjemenou opnemen, een elliptische uitdrukking van als je me nou … die moet worden aangevuld met bijvoorbeeld belazert. Andere voorbeelden van woorden die voor het eerst worden opgenomen zijn: chips (‘gebakken aardappelschijfjes’), cracker, del, kaasschaaf, ketchup, kiplekker, knoeipot, matten (‘vechten’), paperclip, piemelnaakt, pineut, pitten (‘slapen’), snipverkouden en tent (‘horecagelegenheid’).

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

matten knokken 1950 [GVD]

Idioomwoordenboeken

F.A. Stoett (1923-1925), Nederlandsche Spreekwoorden, Spreekwijzen, Uitdrukkingen en Gezegden, drie delen, 4e druk, Zutphen

1488. Zijne matten oprollen,

d.i. weggaan, zijne biezen pakken, ‘opduwen’ (18de eeuw), opdoeken, opkramen, indoeken (Opprel, 61), de mars slaan (Sewel, 478). Voor de verklaring dezer uitdr., die o.a. voorkomt in V. Janus, 3, 181 zullen we moeten denken aan vloermatten of wel aan de matten, die rondreizende kunstenaars op den grond leggen om er hunne kunsten op te vertoonen, voor welke meening kan pleiten het Westvl. zijne schilderij oprollen en elders gaan zingen, vertrekken, heengaan, zijne matten oprollen (Schuerm. 589 b). Zie verder no. 229; Schuerm. 366 b; Joos, 88; Antw. Idiot. 1890; Ndl. Wdb. IX, 299; XI, 1136; XIII, 956; Nkr. II, 6 Sept. p. 3; VII, 8 Febr. p. 2; VIII, 5 Sept. p. 2: De aderlating zal het oude Europa zoo geweldig opgefrischt hebben, dat Uncle Sam zijn matten voortaan wel zal kunnen oprollen; De Tijd, 31 Jan. 1914, 2de bl. p. 1 k. 1: Heel de regeering rolt haar matten op, als protest tegen de uitspraak van den krijgsraad; Het Volk, 28 Oct. 1913, p. 1 k. 2: Die man is gesignaleerd. Als de christenen ooit weer wat te zeggen krijgen in de politek, kan hij zijn matten wel oprollen; 22 Oct. 1913, p. 5, k 2: Rolt nu uw matten maar, o booze socialisten; Handelsblad, 1 Oct. 1914, p. 1 k. 4 (avondbl.): Men heeft thans het onwrikbaar vertrouwen dat de Russen wel hun matten kunnen oprollen. Syn. zijne kousen oprollen (Harreb. I, 444 b). In het fri. de mâtten oprolje.

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut