Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

matsen - (iem. een voordeeltje gunnen)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

matsen ww. ‘(iemand) een voordeeltje gunnen’
Nnl. matsen (Zuid-Nederlands) ‘maken, knutselen’ [1914; Van Dale] (het is onzeker of dit hetzelfde woord is), ‘knoeien, oneerlijk doen’ (Bargoens) in smousen: oneerlijk verdienen, verduisteren, achteroverdrukken, matsen [1931; WNT smous], ook in de afleiding matser ‘knoeier, bedrieger’ [1937; Moormann], dan ‘handig voor elkaar brengen’ [1942; Koenen], dan ‘schikken buiten de gewone gang bij verkoop’ [1970; Kolsteren], ‘iemand een voordeeltje gunnen’ [1974; Endt].
Herkomst onduidelijk. Volgens EDale misschien ontleend aan Engels match ‘bij elkaar passen, met elkaar in overeenstemming brengen’, afleiding van het zn. match ‘gelijke, evenknie; koppel, span’ < Oudengels mæcca, gemæcca ‘gezel, makker, echtgenote’ [voor 971; BDE], gemecca ‘id.’ [voor 810; BDE], zie → makker. De Engelse betekenissen en de Nederlandse betekenissen in de oudste vindplaatsen komen echter slecht met elkaar overeen en bovendien zou men in het Noord-Nederlands als stamklinker een -e- verwachten.
Eveneens weinig wrsch. is ontwikkeling uit mnl. metsen, maetsen ‘hakken, houwen’, vnnl. matsen ‘slaan, neerslaan, doodslaan’ (nnl. nog altijd in Van Dale) (zie → metselen). De mogelijke, maar niet-geattesteerde overgangsbetekenissen zouden dan ‘onjuist handelen’ en ‘op handige wijze, buiten de gewone gang van zaken om, iets regelen’ kunnen zijn.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

matsen2 [iem. een voordeeltje gunnen] {na 1950} etymologie onbekend, mogelijk < engels to match [bij elkaar passen].

Thematische woordenboeken

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

matsen (Engels to match)
Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

matsen iem. een voordeeltje gunnen 1974 [Endt] <Engels

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut