Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

mascotte - (gelukbrenger)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

mascotte zn. ‘gelukbrenger’
Nnl. in de combinatie mascotte haarspelden ‘gelukbrengende haarspelden’ [1883; Java-bode], mascotte ‘gelukbrengend voorwerp’ [1886; Kramers], die ring is haar mascotte [1932; WNT Aanv.].
Ontleend aan Frans mascotte ‘gelukbrengend voorwerp’ [1867; TLF], zelf ontleend aan Provençaals mascoto ‘tovermiddel, betovering’ [1800-50; TLF], verkleinwoord van masco ‘heks, tovenaar’ < Oudprovençaals masca ‘id.’ [1396; Rey], dat teruggaat op middeleeuws Latijn masca ‘masker, geestverschijning, nachtmerrie’, zie → masker.
De operette La Mascotte (1880) van de Franse componist Edmond Audran (1840-1901) gaat over een boerenmeisje dat overal geluk brengt zolang ze maagd blijft. De zeer populaire operette werd in 1882 in Nederland opgevoerd (Groene Amsterdammer 24-12-1882) en kort daarop verscheen in het Nederlands het woord mascotte ‘persoon die of voorwerp dat geluk brengt’. De opvoering in 1880 in Londen was eveneens aanleiding tot het verschijnen van het woord mascotte, mascot in het Engels in 1881 [OED].
Lit.: Java-bode: Nieuws-, handels- en advertentieblad voor Nederlandsch-Indië, 1-9-1883, 2a

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

mascotte [gelukbrengend voorwerp] {1886} < frans mascotte, eerst bij Zola genoteerd en in 1880 populair geworden door Aubran's operette La Mascotte < provençaals mascoto < masco [heks] < middeleeuws latijn masca [heks] (vgl. masker).

J. de Vries (1971), Nederlands Etymologisch Woordenboek, Leiden

mascotte znw. v. ‘gelukbrengend dier of voorwerp’ < fra. mascotte (19de eeuw) < prov. mascotto, het vrouwel. van mascot ‘tovenaar’, dat men verder verbindt met langob. masca ‘tovenares, heks’, waarvoor zie verder: masker.

Thematische woordenboeken

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

mascotte (Frans mascotte)
Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

mascotte ‘gelukbrengend voorwerp’ -> Indonesisch maskot ‘gelukbrengend voorwerp’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

mascotte gelukbrengend voorwerp 1883 [Java-Bode 1/9, 2a] <Frans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut