Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

marine - (zeemacht; soort blauw)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

marine zn. ‘zeemacht; soort blauw’
Vnnl. marine ‘zeemacht’ in Tractaet vande Marine ‘verdrag betreffend de zeemacht’ [1650; WNT]; nnl. ook ‘soort blauwe kleur’ in zwart of marine met wit [1963; WNT Aanv. je van het].
Ontleend aan Frans marine ‘zeemacht’ [1616; Rey], eerder al ‘de kunst van het zeevaren’ [ca. 1550; Rey]. Dit is het zelfstandig gebruikte bn. marine ‘betreffende de zee’, dat ontleend is aan Latijn marīnus ‘id.’, zie → marien.
In de betekenis ‘soort blauw’ is marine een verkorting van marineblauw [1878; Groene Amsterdammer], wrsch. leenvertaling van Frans bleu marine ‘id.’, letterlijk ‘de blauwe kleur van het marine-uniform’ [1874; Rey].

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

marine [militair zeewezen] {1650, vgl. marine [zeekust, waterkant] 1285} het woord is tweemaal geleend < frans marine [zeekust, waterkant, later: oorlogsvloot] (vgl. marien).

J. de Vries (1971), Nederlands Etymologisch Woordenboek, Leiden

marine znw. v., sedert de 17de eeuw < fra. marine < gallorom. *marīna een afl. van lat. mare ‘zee’ (vgl. lat. marīnus).

N. van Wijk (1936 [1912]), Franck's Etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, 2e druk, Den Haag

marine znw. De bet. “zeemacht” is jonger dan de bet. “krjjgswezen ter zee”. In deze bet. is het woord in de 17. eeuw uit fr. marine (v. van lat. marînus) ontleend. Ofr. marine “zee” was mnl. al ontleend als marîne v. “id.”.

Thematische woordenboeken

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

marine (Frans marine)
Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

marine ‘militair zeewezen’ -> Indonesisch marine ‘zeemacht’; Makassaars annêkeng marîne ‘voor de marine tekenen’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

marine militair zeewezen 1650 [WNT] <Frans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut