Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

manifesteren - (openbaren)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

manifest bn. ‘duidelijk, blijkbaar’
Vnnl. manifest ‘duidelijk’ [1531; MNHWS].
Ontleend aan Frans manifeste ‘duidelijk, evident’ [1262; Rey], eerder al ‘duidelijk schuldig’ [eind 12e eeuw; Rey], ontleend aan Latijn manifestus, ouder manufestus, ‘duidelijk schuldig, openlijk’, een afleiding of samenstelling bij manus ‘hand’, zie → manuaal, met een onduidelijk tweede lid.
manifesteren ‘openbaren, een betoging houden’. Mnl. gemanifesteert (= metten vingere gewijst) ‘aangewezen’ [1451-1500; MNW]; vnnl. manifesteren ‘bekend maken’ [1847; WNT]. Ontleend aan Frans manifester ‘aanwijzen, tonen’ [eind 14e eeuw; Rey], eerder ‘bekend maken, proclameren’ [ca. 1150; Rey], dat weer ontleend is aan christelijk Latijn manifestare ‘openbaren’, afleiding van klassiek Latijn manifestus. ♦ manifest zn. ‘publieke verklaring’. Vnnl. het manifest ‘de verklaring’ [1620; Picarta], manifest oft openbare verklaringe [1628; Picarta]. Ontleend, zowel rechtstreeks als via Frans manifeste ‘manifest’ [1574; Rey], aan Italiaans manifesto ‘publieke verhandeling’ [1559-1602; Battaglia], eerder ‘officiële aanklacht’ [14e eeuw; Battisti], een zelfstandig gebruikt bn. dat ontleend is aan Latijn manifestus ‘duidelijk schuldig, openlijk’.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

manifesteren [openbaren] {1451-1500 in de betekenis ‘openbaren, bekend maken’} < frans manifester [openbaren] < latijn manifestare [aan het licht brengen], manifestari [zich vertonen, duidelijk worden], van manifestus [op heterdaad betrapt, duidelijk], van manus [hand] + -festus [gegrepen kunnende worden], verwant met grieks tharsos [moed], nederlands ik dorst [durfde], engels to dare [durven].

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

manifesteren openbaren 1451-1500 [MNW] <Frans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut