Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

malaise - (gedrukte stemming; slapte in de economie)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

malaise zn. ‘gedrukte stemming; slapte in de economie’
Nnl. mal-aise “ligchamelijk kwalijk bevinden; ongemak, ongelegenheid” [1847; Kramers], malaise ‘gemelijkheid, landerigheid’ [1864; Calisch], ‘slapte in economie’ in de heerschende malaise in den algemeenen handel [1878; Groene Amsterdammer].
Ontleend aan Frans malaise ‘verstoorde sociaal-economische toestand’ [1832; TLF], eerder al ‘onaangenaam gevoel, gedrukte stemming’ [1810; TLF], ‘onaangename lichamelijke toestand’ [1587; TLF], oorspr. ‘ongemak’ [1137; Rey], gevormd uit mal- ‘slecht, niet-’, ontwikkeld uit Latijn malus ‘slecht, ongunstig’, en aise ‘welbehagen, rust’ [12e eeuw; Rey]. Dit laatste woord heeft zich via een betekenis ‘nabijheid, omgeving’ ontwikkeld uit Latijn adiacens ‘nabijliggend’, teg.deelw. van adiacēre ‘liggen bij, grenzen aan’, gevormd uit → ad- ‘bij-’ en iacēre ‘liggen’, afleiding van iacere ‘werpen’, zie → jet.
De herkomst van Latijn malus ‘slecht’ is onduidelijk. Wellicht is het verwant met: Sanskrit malvá- ‘gedachteloos, dwaas’; Avestisch mairya- ‘onbetrouwbaar, bedrieglijk’; Litouws mẽlas ‘leugen’; Armeens meł ‘zonder’; en misschien ook met Grieks méleos ‘vergeefs, nietig, ellendig’ en Oudiers mell ‘vernietiging’ (Ernout/Meillet); bij een wortel pie. *mel- ‘bedriegen’ (IEW 719). Misschien is ook → mal 1 verwant. Verwantschap met pgm. *smala- < pie. *smh1lo- ‘klein’, zie → smal (Walde/Hofman) lijkt minder wrsch.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

malaise [gedruktheid] {1865} < frans malaise [onbehaaglijk van lichaam en geest, slapte in zaken], uit mal [slecht, ziek] < latijn malus [slecht, ongelukkig] + aise [gemak, welbehagen] < latijn adiacens [belendend], teg. deelw. van adiacēre [grenzen aan].

Thematische woordenboeken

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

malaise (Frans malaise)
Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

malaise ‘gedruktheid’ -> Indonesisch malaise ‘gedruktheid’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

malaise gedruktheid 1847 [KKU] <Frans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut