Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

maggi - (smaakversterker)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

maggi zn. (NN) ‘smaakversterker’
Nnl. Nagemaakt doch niet bereikt heeft men maggis bouillon blokjes met de kruisster ... Andere blokjes zijn niet van Maggi (uit een advertentie) [1909; Volk], het thans onder den naam van Maggi's Soepen in tabletten bekende product [1912; Nieuwe Amersfoortsche Courant], maggi “collectieve naam voor een aantal praeparaten inz. uit samengeperste groenten en vleeschextracten bestaande, om daarvan soepen, sauzen enz. te maken”, en de samenstellingen maggisaus, maggisoep, maggitablet [alle 1914; Van Dale].
Oorspr. een merknaam, geïntroduceerd door de Zwitserse voedingsmiddelenfabrikant Julius Maggi (1846-1912).
In 1886 introduceerde Maggi de eerste soepbasis uit peulvruchtenmeel. In 1893 en 1900 volgden resp. een vloeibare aroma en bouillonblokjes. Uit de omschrijving in de Grote Van Dale van 1914 (zie boven) blijkt dat de merknaam Maggi toen al soortnaam was geworden voor soortgelijke producten van welk merk dan ook. De Lavas (Levisticum officinale), een kruid uit de schermbloemenfamilie, heeft geur en smaak die sterk lijkt op die van maggi en wordt daarom ook wel maggiplant of maggikruid genoemd.
Lit.: Sanders 1993, 127-128

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

maggi [merknaam] {1901-1925} genoemd naar de uitvinder en fabrikant, de Zwitser Julius Maggi (1846-1912).

Thematische woordenboeken

E. Sanders (1993), Eponiemenwoordenboek: Woorden die teruggaan op historische personen, Amsterdam

maggi, vloeibaar soeparoma
Iedere fabrikant heeft wel eens een nachtmerrie over Maggi. Dat wil zeggen: maggi is van oorsprong een merknaam, maar inmiddels zo bekend dat het een soortnaam is geworden. Het gevolg is dat de fabrikant van maggi bijna geen reclame voor zichzelf kan maken zonder de concurrent te bevoordelen. Eenzelfde lot ondergingen ooit onder meer aspirine, bakeliet, butagas, celluloid, grammofoon, hagelslag, linoleum, lysol, primus, ranja, tl, vaseline en waxine.
Spa doet z’n best om het tij te keren, maar wie tegenwoordig een spaatje besteld, krijgt in sommige gelegenheden zonder blikken of blozen een Sourcy of iets dergelijks.
Keren wij terug naar maggi. Julius Maggi was een inventieve man. Hij werd op 9 oktober 1846 in Frauenfeld in Zwitserland geboren als zoon van een uit Italië gevluchte molenaar. Samen met zijn halfbroer maakte hij het molenbedrijf van zijn vader tot het grootste in Oost-Zwitserland. Vervolgens legde hij zich toe op de voedingsmiddelenindustrie. Maggi voorzag dat door de toename van vrouwenarbeid een behoefte zou ontstaan aan snel bereidbaar, voorgekookt voedsel. Dit zou ook de fabrieksarbeiders, die gebrekkig en eenzijdig aten, ten goede kunnen komen.
Samen met de arts en fabrieksinspecteur F. Schuler werkte Maggi aan een oplossing. Bij zijn molen in Kempttal bouwde hij een machine om erwten, bonen en linzen tot meel te vermalen. Dit peulvruchtenmeel vormde de basis van de eerste Maggisoep, die Julius na veel vallen en opstaan in 1886 op de markt bracht. Het hoge eiwitgehalte maakte deze snel te bereiden soep een goed alternatief voor vlees.
Omstreeks 1893 werd het eerste vloeibare aroma geïntroduceerd. De bouillonblokjes volgden in 1900. Kenmerkend bestanddeel van alle maggiprodukten is lavas, inmiddels beter bekend als maggikruid.
In 1890 verkeerde het voedingsmiddelenbedrijf J. Maggi & Co in grote moeilijkheden. Maggi verloor de helft van het startkapitaal van anderhalf miljoen Zwitserse franken. Hij trok daarop Frank Wedekind, later een bekend toneelschrijver, aan om reclameteksten te schrijven.
Ook de vormgeving van de produkten werd herzien. Het soeparomaflesje (‘Een paar druppels Maggi Aroma geven Uw gerechten naar Eigen Voorkeur meer Pit en Smaak’) kreeg zijn vaste hoekige vorm, en geel en rood werden de huiskleuren. Julius pompte grote bedragen in nieuwe marketingstrategieën met als gevolg dat de verkoop van zijn samengeperste groente- en vleesextracten gestadig toenam. Op den duur lukte het de Zwitserse industrieel nieuwe fabrieken op te zetten in de Verenigde Staten, Italië, Frankrijk en Duitsland.
Tot aan het eind van de Tweede Wereldoorlog beheerste J. Maggi & Co de markt. In 1947 bleek een fusie met het Zwitserse bedrijf van Henri Nestlé - de man van de nescafé - noodzakelijk. Julius Maggi maakte dit niet meer mee. Hij stierf op 19 oktober 1912 in Zürich.
Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

maggi ‘groente- en vleesextract voor soep’ -> Aucaans magi ‘groente- en vleesextract voor soep’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

maggi groente- en vleesextract voor soep 1909 [WP]

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut