Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

maatregel - (beslissing waardoor men iets regelt)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

maatregel zn. ‘beslissing waardoor men iets regelt’
Nnl. maatregelen ‘handelingen waardoor men iets regelt’ in andere maatregelen neemen [1708; Sewel NE].
Samenstelling van → maat 1 en → regel, als leenvertaling van Duits Maßregel ‘richtlijn’ [1755; Paul], eig. ‘vaststelling van een bepaalde maat’. In het huidige Duits is dit woord grotendeels vervangen door Maßnahme ‘maatregel’ en komt het vooral nog voor in de afleiding maßregeln ‘berispen, disciplinair straffen’.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

maatregel [schikking] {1734} < hoogduits Maßregel.

J. de Vries (1971), Nederlands Etymologisch Woordenboek, Leiden

maatregel znw. m., in de 18de eeuw < nhd. massregel; zo ook maatstaf znw. m. < nhd. masstab.

N. van Wijk (1936 [1912]), Franck's Etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, 2e druk, Den Haag

maatregel znw. Nnl. gevormd uit maat I en regel, wellicht naar nhd. massregel v. Evenzoo zal nnl. maatstaf in overdr. bet, wel een germanisme zijn.

Thematische woordenboeken

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

maatregel (Duits Maßregel)
Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

maatregel ‘schikking’ -> Fries maatregel ‘schikking’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

maatregel schikking 1734 [WNT] <Duits

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut