Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

loog - (vloeistof)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

loog zn. ‘sterk basische oplossing’
Mnl. loghe ‘loog, zuiverend vocht’ in make lougen dar mide bade it ‘maak loog en was het daarmee’ [1250; VMNW], loghe ‘oplossing van soda’ [1330; Jacobs 1930].
Mnd. loge ‘loog’; ohd. louga (nhd. Lauge ‘loog’); oe. lēag ‘loog’ (ne. lye); on. laug ‘badwater, warme bron’ (ozw. lögh ‘bad’, nzw. löga (ww.) ‘baden’); < pgm. *laugō- ‘loog’.
Verwant met: Latijn lavāre ‘wassen’; Grieks loúein ‘wassen’; Armeens loganam ‘wassen’; < pie. *leuH- ‘wassen’ (IEW 692).
De huidige betekenis is voortgekomen uit een oudere betekenis ‘wasmiddel’. In het Scandinavisch heeft lögerdag ‘wasdag, baddag’ zich ontwikkeld tot lördag ‘zaterdag’.
logen ww. ‘met loog behandelen’. Vnnl. looghen ‘loog bereiden’ [1599; Kil.], loogen ‘schoonmaken’ [1622; WNT]. Afleiding van het zn. loog.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

loog* [oplossing van soda] {loge 1477} middelnederduits loge, oudhoogduits louga (hoogduits Lauge), oudengels leag (engels lye), oudnoors laug [warm bad]; buiten het germ. latijn lavare, grieks louein [wassen], oudiers lóathar [wasbekken].

J. de Vries (1971), Nederlands Etymologisch Woordenboek, Leiden

loog znw. v., mnl. lôghe v. ‘loog’, mnd. lōge, ohd. louga (nhd. lauge), oe. lēag (ne. lye), on. laug v. ‘badwater, warme bron’. - Daarnaast ohd. luhhen ‘wassen’, nhd. dial. lichen, lüen ‘was door het water slaan’. - lat. lavāre ‘baden, wassen’, gr. loúō ‘wassen’, arm. loganam ‘wassen’ (IEW 692).

De huidige bet. ‘oplossing van soda of potas’ is te verklaren uit het gebruik als wasmiddel. — Een verbinding met de groep van licht 1., die FW 397 mogelijk acht, is zeker af te wijzen.

N. van Wijk (1936 [1912]), Franck's Etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, 2e druk, Den Haag

loog znw., mnl. lôghe v. = ohd. louga (nhd. lauge), mnd. lôge, ags. lêag (eng. lye) v. “loog”, on. laug v. “badwater, warme bron die een bassin vormt”. Men combineert dit woord, de ʒ bij ’t formans brengend, met on. lauðr o., ags. lêaðor (o.? Eng. lather) “zeep, schuim”, ier. loathar “pelvis”, lôthur “canalis”, gall. lautro “balneo”, lat. lavo “ik wasch”, gr. lo(w)éō, loíō “id.”, arm. loganam “ik neem een bad”. We kunnen echter, evengoed als we bad van een wortel hebben afgeleid, die oorspr. “glanzen” en dan “warm zijn” beteekend heeft, zoo ook loog met de bij licht I besproken woordfamilie combineeren.

C.B. van Haeringen (1936), Etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, Supplement, Den Haag

loog. De eerstvermelde etymologie verdient de voorkeur. Voor de tweede veronderstelling vgl. nog bad Suppl.

J. Vercoullie (1925), Beknopt etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, Den Haag / Gent

loog 1 v. (waschwater), Mnl. loghe + Ohd. louga (Mhd. louge, Nhd. lauge), Ags. léah (Eng. lye), On. laug (= warm bad) + Arm. loganam = ik baad, Gr. loũō, Lat. lavo = ik wasch, Oier. lóthur = goot.

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

loog ‘oplossing van soda’ -> Papiaments † loog ‘oplossing van soda’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

loog* oplossing van soda 1330 [Jacobs 18]

loog beoefenaar van een van de sociale wetenschappen 1982 [R84]

M. De Coster (1999), Woordenboek van Neologismen: 25 jaar taalaanwinsten, Amsterdam

loog, informele benaming voor een beoefenaar van een van de sociale wetenschappen. → goog*.

D’r vriend is een of andere loog of goog... (Jos Brink: Stukje voor stukje, 1985)
Op die momenten was er altijd wel een ‘goog’ of ‘loog’ in de buurt die met zachte hand en veel geduld probeerde de dolende ziel weer op het rechte spoor te krijgen. (HP/De Tijd, 06/03/98)
Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut