Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

logistiek - (goederenstroombeheersing)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

logistiek zn. ‘goederenstroombeheersing’
Nnl. logistiek “wetenschap, die den tijd en de plaats, welke tot het uitvoeren eener taktische beweging noodig zijn, leert berekenen” [1855; Kramers], ‘alle voorbereidingen en handelingen om militaire troepen van goederen en voorraden te voorzien’, ook ‘betreffende de logistiek’ [beide 1961; Van Dale], logistiek (bn.) “slaande op aktiviteiten inzake de goederenstroombeheersing” [1977; Nevem], ‘goederenstroombeheersing’ in een rapport getiteld Eerste aanzet case studie logistiek regio Terneuzen [1979; Picarta].
Ontleend aan Frans logistique ‘de theoretische organisatie van onderbrenging, transport en proviandering van militaire troepen’ [1840; Rey], een neologisme geïntroduceerd door de Franse krijgskundige generaal Baron de Jomini (1779-1869) in zijn Précis de l'art de la guerre en gevormd bij logis ‘onderdak, logies’ zoals dat voorkwam in major général des logis ‘kwartiermeester’. Het woord is verwant met → logeren.
In het Amerikaans-Engels werd het Franse woord ontleend als logistics en is het sinds de Amerikaanse Burgeroorlog in de militaire betekenis algemeen gebruikelijk. Later ontstond een bedrijfseconomische toepassing [1947; OED] en in de jaren 1960 werd de betekenis nog algemener ‘goederenstroombeheersing’. Deze laatste betekenis is overgenomen in het Nederlands.
Lit.: Nevem (1977), Goederenstroombeheersing, begrippen en afkortingen, Den Haag

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

logistiek [voorzieningen van troepen] {1855} < frans logistique < grieks logistikos, van logizesthai [redeneren], van logos [woord] (vgl. logica).

Thematische woordenboeken

E.J. Dijksterhuis (1939), Vreemde woorden in de wiskunde

Logistiek (< Gr. ἡ λογιστική sc. τέχνη, λόγος = reden). 1) In de Griekse wiskunde beduidt logistiek in den regel het practische rekenen ter onderscheiding van de theoretische getallenleer, die arithmetica (ἡ ἀριθμητική sc. τέχνη]) genoemd wordt. 2) Later wordt het woord ook gebruikt voor de toepassing van de hoofdbewerkingen in de algebra; vd. de term logistica speciosa voor letter-algebra bij Viète (1540–1603) (< Lat. species = symbool). 3) Tegenwoordig betekent logistiek de formele of symbolische logica.

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

logistiek ‘voorzieningen van troepen’ -> Indonesisch logistik ‘voorzieningen van troepen’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

logistiek voorzieningen van troepen 1855 [KKU] <Frans

Winkler Prins Boek van het jaar (1958-1980), Amsterdam / Brussel (lemma ‘Nieuwe woorden in onze taal’)

Logistiek (1958) alle werkzaamheden met betrekking tot de goederenvoorziening van de strijdkrachten in de ruimste zin, alsmede alle handelingen, die erop gericht zijn het aan de troepen mogelijk te maken te leven en te strijden onder de meest doeltreffende omstandigheden.
Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut