Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

literatuur - (de gezamenlijke schriftelijke voortbrengselen)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

literatuur zn. ‘de gezamenlijke schriftelijke voortbrengselen’
Vnnl. literatura ‘letterkunde’ [1663; Meijer], litteratuur ‘het geheel van de schriftelijke overlevering van een volk of een tijd’ in de Grieksche litteratuur [1676; WNT verscheidenheid]; nnl. in de boektitel Brief van een' liefhebber der literatuur ... [1775; Picarta], daarnaast ook ‘literatuurwetenschap’ in in de Litteratuur ... studeeren [1784; WNT] en ‘wat over een bepaald onderwerp geschreven is’ in de literatuur des koopmans [1843; WNT].
Ontleend aan Latijn litterātūra ‘dat wat geschreven is, tekst, geschrift’, afleiding van littera ‘letter’ dat in het meervoud eveneens ‘dat wat geschreven is’ betekent, zie → letter en → letteren.
Onder litteratuur verstond men aanvankelijk met name de Griekse en Latijnse tekstproductie uit de oudheid. Toen de wetenschappelijke interesse in de eigen, moderne talen steeg, kreeg het woord de huidige algemenere betekenis en ging het contrasteren met → lectuur ‘leesstof (zonder literaire waarde)’. Daarnaast kreeg het de betekenissen ‘vakliteratuur’ en ‘bibliografie’.
Aanvankelijk werd dit woord net als in het Latijn met -tt- geschreven. De spelling met -t-, die beter bij de gangbare Nederlandse uitspraak aansluit, won vooral in de 19e eeuw terrein en is thans de gebruikelijkste.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

literatuur [letterkunde] {litteratuyre [letterkunst, kunst van lezen en schrijven] 1480} < frans littérature < latijn litteratura [letterschrift, wetenschappelijke vorming, letterkunde], van litterae [letters, geschrift, brief, wetenschap] (vgl. letter).

Thematische woordenboeken

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

literatuur (Frans littérature)
Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

literatuur ‘letterkunde’ -> Indonesisch literatur ‘letterkunde’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

literatuur letterkunde 1676 [WNT verscheidenheid] <Frans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut