Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

lilliputter - (dwerg, klein mens)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

lilliputter zn. ‘dwerg, klein mens’
Nnl. lilliputters ‘dwergen, kleine mensen’ [1813; WNT].
Afleiding van Lilliput [1727; WNT reis I], in de roman Gulliver's Travels uit 1726 van de Ier Jonathan Swift (1667-1745) de naam van een land dat bevolkt wordt door mensjes van 15 cm hoog. De eerste Nederlandse vertaling verscheen in 1727.
Deze roman was eeuwenlang zeer populair en net als in het Engels en in andere talen werd de naam van de inwoners van Lilliput synoniem met ‘zeer kleine mensen’ in het algemeen.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

lilliputter [dwerg] {1813} eig. bewoner van Lilliput uit Swifts Gulliver's Travels (1726); de naam is door Swift bedacht.

Dialectwoordenboeken en woordenboeken van variëteiten van het Nederlands

S.P.E. Boshoff en G.S. Nienaber (1967), Afrikaanse etimologieë, Die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns

lilliputter: klein, onbeduidende pers. (ook op dinge toeg.); Ndl. lilliput(ter), Fr. lilliputien, uit Eng. lilliputian na Swift se denkbeeldige land Lilliput in sy Gulliver’s Travels (1726).

Thematische woordenboeken

M. De Coster (2007), Groot scheldwoordenboek: van apenkont tot zweefteef, Antwerpen

lilliputter: klein, onbeduidend persoon. Eigenlijk: iemand uit Lilliput, het denkbeeldige land uit ‘Gulliver’s Travels’ van Jonathan Swift. De bewoners zijn niet groter dan een paar duim.

Wij haalden onzen wimpel naar beneden, braken de Olympische Pyramide af en dronken koffie, gezeten rond de gigantische tafel, en zagen er uit als een troepje onvolwassen Lilliputters, verdwaald in het Reuzengebergte. (Willem W. Waterman, Wie zei dat je in dezen tijd niet kon lachen? 1944)
Altijd waren het lilliputters en gnomen die wat van haar wilden. (W.F. Hermans, Au pair, 1989)

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

lilliputter (Engels lilliputter)

T. Pluim (1922), Wetenswaardig allerlei: bijdragen tot algemeene kennis voor studeerenden bijeenverzameld door T. Pluim, Groningen

Lilliput. Van den bekenden Engelschen schrijver Jonathan Swift (1667–1745) verscheen in 1726 een boek, getiteld: “Travels of Lemuel Gulliver”, dat een buitengewonen opgang maakte en in alle beschaafde talen vertolkt werd: “Gullivers reizen naar Lilliput.” De hoofdpersoon Gulliver verhaalt daarin zelf, hoe hij als scheepsdokter in de nabijheid van Tasmanië schipbreuk lijdt, doch, zij ’t ook met groote moeite, al zwemmende de kust wist te bereiken. Het bleek hem, dat hij aangekomen was in een land met menschjes niet grooter dan een duim, die hem, den monsterachtigen reus, met verbazing en ontzag ontvingen. Alles was in dit land, Lilliput geheeten, even klein: Gulliver stapte met het grootste gemak over de hoogste paleizen heen. Toch hadden de Lilliputters een samenleving, welke niet ongelijk was aan die van Europa. Deze samenleving nu schildert Swift, om daardoor tevens op zeer geestige, hoewel niet altijd nette manier, de gebreken der Engelsche maatschappij van die dagen te hekelen. De omstandigheid, dat de schrijver zijn verhaal voordraagt in eenvoudige, onopgesmukte taal en daarbij steeds den grootst mogelijken ernst bewaart, verhoogt niet weinig het vermakelijke van deze satyre.
Naar deze gewaande Lilliputters nu worden vaak kleine menschen nog steeds met dien naam aangeduid.

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

lilliputter ‘dwerg’ -> Indonesisch liliput ‘dwerg; zeer klein’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

lilliputter dwerg 1813 [WNT]

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut