Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

leverancier - (iemand die waren levert)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

leverancier zn. ‘iemand die waren levert’
Vnnl. alle cedullen en specificatien van leveranciers ‘alle rekeningen en specificaties van leveranciers’ [1628; WNT cedel], leveranciers van haver ende hooy [1694; WNT].
Afgeleid met het aan het Frans ontleende achtervoegsel -ier van Middelnederlands leverantie ‘levensmiddelen, proviand’ [1367-72; MNW], algemener ‘levering van koopwaar’, zoals in tidighe leveranche [1385; MNW tidich]). Middelnederlands leverantie, leverancie lijkt te zijn ontleend aan Oudfrans (Picardisch) livrance ‘het vrijgeven van in beslag genomen goederen’ [13e eeuw; FEW], ook ‘levering van koopwaar’ [1518; FEW], een betekenis die ouder moet zijn, omdat die al vroeg ontleend is als Engels liverance [voor 1300; OED]. Daarnaast bestond met voorvoegsel → de- al eerder Middelnederlands delivrance ‘levering’, zoals in de delivranche van C.'s teghelen ‘de levering van 100 dakpannen’ [1302; MNW tegel]), ontleend aan Frans délivrance ‘levering’ [eind 13e eeuw; TLF]. Middelnederlands leverancie kan hieruit door verkorting zijn ontstaan, waarbij de vorm is aangepast aan het ww. leveren.
Middelfrans livrance is afgeleid van livrer ‘vrijgeven, vrijmaken’ [ca. 980; Rey], ontwikkeld uit Latijn līberāre ‘bevrijden’, zie → leveren. De afleiding leverancier is in het Nederlands ontstaan; in het Frans is weliswaar livrancier ‘leverancier’ geattesteerd, maar pas zeer laat [1829; FEW].

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

leverancier [die waren levert] {1640} onder invloed van leveren, van ouder frans livrancier [idem], van livrer [leveren].

J. de Vries (1971), Nederlands Etymologisch Woordenboek, Leiden

leverancier znw. m. < fra. livrancier gevormd van livrance, liverance ‘het afleveren van waren’, waaruit mnl. leverantie ‘proviand, levensmiddelen’, mnd. leverancie ‘livrei’. Daaruit stamt weer nzw. leverans (1630 leffverantzie). Dus geen invloed van het trouwens jongere nhd. lieferant (sedert 1712), zoals FW 382 meende, zie J. Grauls, Hand. Comm Top. Dial. 7, 1932, 292-5.

N. van Wijk (1936 [1912]), Franck's Etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, 2e druk, Den Haag

leverancier, leverantie znww., zijn speciaal ndl., nog niet bij Kil. voorkomende woorden. Zij zouden van een naar hd. lieferant m. gevormd ouder-nnl. *leverant kunnen komen.

C.B. van Haeringen (1936), Etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, Supplement, Den Haag

leverancier, leverantie znww., komen eerder voor dan hd. lieferant, zodat invloed hiervan niet is aan te nemen. Leverantie is ontleend aan ouder-fr. livrance met vocaal naar leveren; leverancier kan ontleend zijn aan thans niet meer gebruikelijk fr. livrancier, eventueel ook onafhankelijk daarvan in het Ndl. bij leverantie zijn gevormd. Vgl. Grauls Hand. Kon. Comm. v. Topon. & Dial. 7, 292 vlgg.

Dialectwoordenboeken en woordenboeken van variëteiten van het Nederlands

G.J. van Wyk (2007), Etimologiewoordeboek van Afrikaans, Supplement, Stellenbosch

leweransier s.nw.
Persoon of onderneming wat gereeld koopware aan ander lewer.
Uit Ndl. leverancier (1640).
Ndl. leverancier is onder invloed van leveren 'lewer' gevorm van Oudfrans livrancier, met lg. 'n afleiding van livrer 'lewer'.

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

leverancier ‘die waren levert’ -> Indonesisch léperansir, léveransir ‘die waren levert’; Javaans léveransir ‘die waren levert’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

leverancier die waren levert 1640 [WNT]

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut