Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

leges - (vergoeding voor ambtelijke verrichtingen)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

leges zn. mv. (NN) ‘vergoeding voor ambtelijke verrichtingen’
Vnnl. leges ‘administratieve heffing’ [1545; MNHWS], betalende ... de leges ‘de ambtelijke kosten’ [1582; WNT].
Ontleend aan middeleeuws Latijn leges ‘kosten van ambtelijke verrichtingen’ [1496; Fuchs], meervoud van lex in betekenissen als ‘vastgestelde geldstraf binnen een bepaald rechtsgebied’ [779; Niermeyer], eerder al ‘opgelegde straf’ [614; Niermeyer], uiteindelijk hetzelfde woord als klassiek Latijn lēx (genitief lēgis) ‘contract, overeenkomst, wet, verordening’, zie → legaal.
Naar analogie van andere leenwoorden met de lettercombinatie -ege(-), zoals college, manege, privilege, komt ook bij leges de uitspraak met /zj/ voor; in het Fries is dit zichtbaar in de spelling leezjes.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

leges [administratieve heffingen] {1545} < latijn leges, mv. van lex (2e nv. legis) [bepaling, wet, voorschrift] (vgl. legaal).

Thematische woordenboeken

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

leges (Latijn leges)
Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

leges ‘administratieve heffingen’ -> Indonesisch léges ‘administratieve heffingen’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

leges administratieve heffingen 1545 [HWS] <Latijn

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal