Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

lede - (waterloop)

Etymologische (standaard)werken

N. van Wijk (1936 [1912]), Franck's Etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, 2e druk, Den Haag

lieverlede (van lieverlede), dial. (Zaansch, gron.) van lieverlade (-laad), mnl. van of bî liever lade(n) (ā, â?) “kalm, langzamerhand”. -lede kan zijn opgekomen onder invloed van Kil. lede “gradus, gressus”, dat bij *lîþanan “gaan” (zie lijden) hoort. Mnl. lade kan niet, zooals men wel heeft gemeend, een frisisme met â voor ai zijn: het is al vroeg-mnl. in deze uitdr. zeer gewoon. Ook oostfri. komt mit lêfer lade voor. Oorsprong onzeker. Is lade soms met Kil. laede “plank” (zie lat) identisch? Dan liet de uitdrukking zich vergelijken met ons van een leien dakje: ’t bnw. lief zou echter vreemd zijn en niet voldoende verklaard door de alliteratie.

J. Vercoullie (1925), Beknopt etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, Den Haag / Gent

lede v. (waterloop), van denz. st. als mv. imp. van lijden 1.

Thematische woordenboeken

G. van Berkel & K. Samplonius (2018), Nederlandse plaatsnamen verklaard

lede 'gegraven of vergraven waterloop'
Onl. lede 'gegraven of vergraven waterloop, speciaal voor veenontwatering', mnl. lede, leide, bij het werkwoord leiden, heeft betrekking op een geleide, d.w.z. gegraven of vergraven waterloop1, in veengebieden veelal een afwateringskanaal. Lede ontwikkelde zich tot liede in → Haarlemmerliede. Oudste attestaties: ws. 820 kopie 1150-1158 Antlida (? → Den_Andel)2, 1025 kopie 18e eeuw Merclede (→ Markluiden)3, 1130-1161 kopie ca. 1420 Brukleda (→Breukelen)4, 12e eeuw kopie ca. 1420 Scipliede (→ Schipluiden)5, 1181 kopie 15e eeuw Lede (→ Lhee)6.
Lit. 1Schönfeld 1955 150v, 2Künzel e.a. 1989 67, 3Idem 243, 4Idem 99, 5Idem 319, 6Idem 220.

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

lede, lee ‘waterloop’ -> Frans dialect liète ‘kanaal’.

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut