Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

kwartet - (muziekstuk voor vier musici; kaartspel)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

kwartet zn. ‘muziekstuk voor vier musici; kaartspel’
Nnl. quartétto “stuk voor vier partyen” [1772; Bouvink], quartet, kwartet ‘stuk voor vier musici’ in met quartet en quintet ... moet men eens deze, en dan gene party ... doen brilieren ‘... laten schitteren’ [1795; WNT quintet], een kwartet van gelijksoortige doch in toonhoogte verschillende instrumenten [1885; WNT akkoord], ‘kaartspel met setjes van vier bijeenhorende kaarten’ [1910; WNT]; ‘viertal bijeenhorende dingen of personen’ [1917; Kramers II].
Ontleend aan Italiaans quartetto ‘groep van vier muzikanten’ [1759; TLF], de verkleinvorm van quarto ‘vierde’, uit Latijn quārtus ‘vierde’, zie → kwart.
Over de geschiedenis van het kaartspel kwartet (waarbij ook het werkwoord kwartetten) is weinig bekend.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

kwartet [muziekstuk voor vier partijen, vier kaarten] {quartet 1824} < frans quartette < italiaans quartetto [idem], verkleiningsvorm van quarto [vierde deel] < latijn quartus (vgl. kwart).

C.B. van Haeringen (1936), Etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, Supplement, Den Haag

† kwartet znw. o., laat-nnl. uit it. quartetto. Ook in andere talen ontleend.

Thematische woordenboeken

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

kwartet (Duits Quartett)
Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

kwartet ‘groep van vier zangers of instrumentalisten; muziekstuk voor vier partijen’ -> Indonesisch kuartet ‘groep van vier zangers of instrumentalisten; muziekstuk voor vier partijen’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

kwartet muziekstuk voor vier partijen 1824 [WEI] <Frans

kwartet kaartspel met stellen van vier bijeenhorende kaarten 1926 [WNT z.j.] <Frans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut