Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

kuis - (jonge koe)

Etymologische (standaard)werken

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

kuis2* [jonge koe] {kuyskalveren 1714} vgl. oudnoors kussa [koe], kussi [mannelijk kalf], middelhoogduits kuose [vrouwelijk kalf, schaap], naast nederlands kui [roepnaam voor de koe, koekalf]; van koe1.

J. de Vries (1971), Nederlands Etymologisch Woordenboek, Leiden

kuis 1 znw. v. ‘jonge koe beneden negen maanden’ (vooral Utr. en Z-Holl.). Beets WNT 8 s.v. vermoedt een verkleinvorm van kui ‘koekalf’ evenals vaars. Maar daar kui en kuis beide roepnamen voor de koe zijn, mag men wel van een klankwoord uitgaan. Daarop wijzen ook de on. woorden kussi ‘mannelijk kalf’, kussa ‘jonge koe’ en verder mhd. kuose ‘vrouwelijk kalf, schaap’, nhd. dial. kusse ‘oud schaap’, beiers kūse ‘koe, kalf’. — > nnd. dial. vooral in gebied van Weichsel en Memel kīskalf (Mitzka, Album Blancquaert 1958, 220).

Volgens K. Heeroma Driem. Bl. NR 8, 1956, 75-77 moet men uitgaan van de vorm kui, dat hij dan plaatst naast kwee(n) ‘hermafrodiet’, vgl. nnd. quê, quêe ‘jonge koe, die nog niet gekalfd heeft, versneden koe’ (de vorm kween zou onder invloed staan van kween ‘oude vrouw’).Hij leidt het woord af uit een grondvorm kwa-iō en acht een abl. verhouding met koe mogelijk. Dit is alles echter vrij onzeker.

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut