Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

krypton - (scheikundig element, edelgas)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

krypton zn. ‘scheikundig element, edelgas (Kr)’
Nnl. krypton [1901; Kuipers Neon].
Internationaal neologisme, in 1898 geïntroduceerd door de Britse scheikundige William Ramsay (1852-1916) op basis van de Latijnse transcriptie van Grieks kruptón ‘het verborgene’, de onzijdige vorm van het bn. kruptós ‘verborgen’, een afleiding van het werkwoord krúptein ‘verbergen, verstoppen’, zie → cryptisch. De uitgang -on voor elementnamen was ongebruikelijk, maar volgde het voorbeeld van het in 1894 eveneens door Ramsay ontdekte, geïsoleerde en benoemde edelgas argon, uit Grieks argón ‘het inerte’. Daarna kregen alleen de namen van edelgassen deze uitgang.
Met de naam krypton verwees Ramsay naar de onzichtbaarheid van het gas. Hij identificeerde krypton op zijn zoektocht naar neon, aan de hand van de spectraallijnen en de dichtheid van het onzichtbare mengsel dat overbleef nadat hij uit een hoeveelheid vloeibare lucht de elementen stikstof, zuurstof en argon had gedestilleerd. Binnen enkele weken identificeerde hij tevens neon en xenon.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

krypton [chemisch element] {1901-1925} < engels krypton < grieks krupton, o. van kruptos [verborgen] (vgl. crypte); door de ontdekkers ervan, Sir William Ramsay (1852-1916) en Morris William Travers (1872-1961) , zo genoemd omdat het element lang verborgen was gebleven.

Thematische woordenboeken

P.H. van Laer (1949), Vreemde woorden in de natuurkunde, Groningen/Batavia.

Krypton (Kr, 36). (Gr. κρυπτόν (kryptón) = neutr. ν. κρυπτός (kryptós) = verborgen; Gr. κρύπτειν (krýptein) = bedekken, verbergen). Ontdekt in 1898 door Ramsay (1852—1916) en Travers (geb. 1872) in het residu van verdampte vloeibare lucht. De naam werd gegeven, omdat het element zo lang onbekend was gebleven.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

krypton chemisch element 1912 [KKU] <Engels

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut