Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

klysma - (uitspoeling van het darmkanaal)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

klysma zn. ‘uitspoeling van het darmkanaal’
Vnnl. clysma ‘spuitartsenij’ [1658; Meijer]; nnl. het volgende clysma ... laten zetten [1767; WNT zetten], meervoud clysmata [1774; WNT verwekkend].
Ontleend aan medisch Neolatijn clysma, van Grieks klúsma ‘lavement’, een afleiding van klúzein ‘spoelen, reinigen’, verwant met → louter.
Eerder al waren verwante woorden voor ‘darmspoeling’ in omloop: vooral mnl. clisterie [1351; MNW-P] en vnnl. clysteer [1642; WNT klisteer], al dan niet via Frans clystère [1487; Rey], ouder clistere [1256], ontleend aan Latijn clyster ‘lavement, lavementspuit’, van Grieks klustḗr ‘id.’, afleiding van het ww. klúzein, zie hierboven. Het woord klisteerspuit ‘lavementspuit’ (clysteer-spuyt [1665; WNT klisteer]) is ook tegenwoordig nog in gebruik.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

klysma [lavement] {1836, vgl. clysteren 1642} < grieks klusma [idem], van kluzein [golven, bespoelen, doorspoelen, afspoelen], verwant met latijn cloaca en met louter.

Thematische woordenboeken

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

klysma (Grieks klusma)
Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

klysma lavement 1836 [WNT reliek] <Grieks

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal