Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

klapstuk - (stuk rundvlees van de klaprib; hoogtepunt van een vertoning)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

klapstuk zn. ‘stuk rundvlees van de klaprib’ (NN); ‘hoogtepunt van een vertoning’
Nnl. klapstuk ‘stuk rundvlees van de klaprib’ in de zes klapstukken van de buyk [1746; WNT]; nnl. klapstuk ‘succesnummer, hoogtepunt van een vertoning’ [1970; Van Dale].
Samenstelling uit → stuk 1 ‘deel, brok’ en de stam van het werkwoord → klappen. Klapstuk is het vlees dat wordt gesneden uit het rund in de buurt van de ribben. De benaming verwijst naar de vorm van het vlees op het moment dat het door de slager afgesneden is. Het is een ietwat langgerekt stuk vlees dat ‘opengeklapt’ lijkt te zjin: het vetrandje lijkt opengebarsten en het rode vlees komt bloot te liggen.
Traditioneel is NN klapstuk het vleesgerecht dat bij → hutspot wordt gegeten, het lekkerste deel. Overdrachtelijk kon zo wellicht de betekenis ‘hoogtepunt’ en i.h.b. ‘hoogtepunt van een voorstelling, successtuk’ ontstaan. Bij die laatste betekenis speelt misschien volksetymologische invloed van klappen ‘applaudisseren’ een rol, of er is gedacht aan klap op de vuurpijl. De twee betekenissen kunnen echter ook onafhankelijk van elkaar zijn ontstaan.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

klapstuk* [vlees van de klapribben, de korte ribben van geslacht vee] {1746} gevormd van klappen + stuk.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

klapstuk* vlees van de klapribben, de korte ribben van geslacht vee 1746 [WNT klapstuk II]

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut