Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

klacht - (uiting van verdriet of misnoegen)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

klagen ww. ‘zijn misnoegen of smart uiten’
Onl. klagon ‘klagen’ in thu clagost, thaz synagoga so unbequama sich bekered ‘je klaagt, dat de synagoge zich zo aarzelend bekeert’ [ca. 1100; Will.], the pínen her niet ne clagodo ‘over de kwellingen klaagde hij niet’ [1151-1200; Reimbibel]; mnl. claghen ‘beklagen, klagen over’ in si clagede luttel den lif ‘ze klaagde nauwelijks over het leven’ [1200; VMNW], ‘een klacht uiten, zich beklagen’ in die ouer iemene clagen wille ‘wie zich over iemand wil beklagen’ [1236; VMNW].
Os. klagon (mnd. klagen en door ontlening nzw. klaga); ohd. klagōn, klagēn (nhd. klagen); ofri. klagia (nfri. kleie); alle ‘klagen’; < pgm. *klagōn-, afleiding van het zn. *klagō- ‘klacht, aanklacht’, waaruit: os. klaga (mnd. klage); ohd. klaga (nhd. Klage); ofri. klage.
Verdere herkomst onzeker. Het woord is uitsluitend continentaal-West-Germaans en heeft ook buiten het Germaans geen met zekerheid verwante woorden. Verband met Sanskrit gṛha- ‘klagen’ en Avestisch gərəza- ‘klagen’ (Nieuwperzisch gila ‘klacht’), uit pie. *g(w)eRǵh- (LIV 187), is twijfelachtig. Misschien is Middeliers glám (< *glak-ma-) ‘schreeuwen’ wel verwant. Bjorvand/Lindeman veronderstellen klanknabootsende oorsprong.
klacht zn. ‘uiting van ergernis’. Mnl. clachte in of yemen clachte up yement wilde doen teekenen daer ‘of iemand zijn beklag over een ander wilde laten noteren’ [1350-1400; MNW-R], dese clachten quamen alsoe groot dat ‘er kwamen zoveel van deze klachten binnen, dat ...’ [1432; MNW-R]. Het woord is in het Middelnederlands nog zeldzaam en bestaat verder alleen als Middelnederduits klacht; een reconstructie als Proto-Germaans *klah-ti- is dan ook weinig zinvol. Het woord is wrsch. gevormd naar analogie van → dracht bij → dragen, → jacht 1 bij → jagen.

J. de Vries (1971), Nederlands Etymologisch Woordenboek, Leiden

klacht znw. v., mnl. clachte v., mnd. klacht. In het mnl. is gewoner clāghe, vgl. os. klaga, ohd. chlaga, ofri. klagi, klage. — Beide afl. van klagen.

N. van Wijk (1936 [1912]), Franck's Etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, 2e druk, Den Haag

klacht znw., mnl. (zelden) clachte v. = mnd. klacht v. “klacht”. Naast mnl. clāghe v., ohd. chlaga (nhd. klage), os. klaga, ofri. (opvallende vorm) klagi, klage v. “klacht”. Bij ’t ww. klagen, mnl. clāghen — ohd. chlagên, chlagón (nhd. klagen), os. klagon, ofri. klagia “klagen”. Verwant is oi. garhâ- “berisping”, gárhati “hij klaagt, klaagt aan”: basis gaxlaxĝh-; hiervan ook ier. glâm “geschreeuw, vloek”? Hoogerop kunnen obg. žalostĭzẽlos”, žaliti “weeklagen, treuren” verwant zijn. De verdere combinatie met gr. blēkhḗ “het geblaat” (idg. g) is onwsch.

J. Vercoullie (1925), Beknopt etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, Den Haag / Gent

klacht v., Mnl. clachte, met -te van het zelfst.nw. *klag (Mnl. geclach, beclach), hetwelk van klagen.

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

klacht ‘misnoegen, aanklacht’ -> Fries klacht ‘misnoegen, aanklacht’; Indonesisch kelah ‘misnoegen; klagen; aanklacht indienen’; Ambons-Maleis klak ‘misnoegen’;? Jakartaans-Maleis ngelak ‘ruziën’; Jakartaans-Maleis kelak ‘misnoegen’; Javaans kelah ‘(aan)klacht, beklag; klagen’; Kupang-Maleis klak ‘misnoegen’; Madoerees kēlla ‘misnoegen’; Makassaars kalấ ‘aanklacht voorgebracht bij politionele autoriteiten’; Menadonees klak ‘misnoegen’; Minangkabaus kelah ‘aanklacht’; Soendanees kĕlak ‘misnoegen’; Ternataans-Maleis klak ‘misnoegen’; Surinaams-Javaans kelah ‘rapporteren, aanklagen, z'n beklag doen’.

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut