Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

kitsch - (schijnkunst, namaak)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

kitsch zn. ‘schijnkunst, namaak’
Nnl. “kitsch” d.i. grof-sentimenteel en smakeloos effect [1920; Groene Amsterdammer], kitsch “onechte gevoeligheid, artistieke namaak” [1940; Koenen].
Ontleend aan Duits Kitsch ‘sentimentele schijnkunst’ [ca. 1870; Kluge], waarvan de etymologie onduidelijk is. Mogelijk is het woord afgeleid van Duits spreektalig kitschen ‘modder op straat bijeenschrapen’, waardoor de betekenis in oorsprong iets als ‘smeerboel’ zou zijn. Ook denkbaar is dat het woord samenhangt met verkitschen ‘versjacheren’, dat in de 19e eeuw in streektaal ook als kitschen voorkomt en uit het Bargoens stamt, dat het ontleend heeft aan Middelhoogduits verkiuten ‘verruilen’ (Kluge).

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

kitsch [schijnkunst] {1926-1950} < hoogduits Kitsch [idem], vermoedelijk van kitschen [snel bijeenvegen van vochtig vuil], in de eind 19e-eeuwse kunstkritiek gebruikt als aanduiding van waardeloos schilderwerk (vgl. kits2).

J. de Vries (1971), Nederlands Etymologisch Woordenboek, Leiden

kitsch znw. m. ‘namaak artistiek’ < nhd. kitsch, een term die omstr. 1870 in de artistieke kringen van Mūnchen ontstaan is; men neemt aan, dat het uitgegaan is van het ww. kitschen ‘straatvuil samenvegen’ en dan toegepast op ‘slechte schilderijen in een vuilbruine kleur’.

Dialectwoordenboeken en woordenboeken van variëteiten van het Nederlands

G.J. van Wyk (2003), Etimologiewoordeboek van Afrikaans, Stellenbosch

kitsch s.nw.
Minderwaardige, sentimentele en pretensieuse werk of werke wat as kuns voorgehou word.
Uit Eng. kitsch (1926) of Ndl. kitsch (1954).
Eng. kitsch en Ndl. kitsch uit D. Kitsch.

Thematische woordenboeken

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

kitsch (Duits Kitsch)
kitsch- (Duits Kitsch)
Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

kitsch schijnkunst 1937 [Aanv WNT] <Duits

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut