Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

kitchenette - (ingebouwd keukentje)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

keuken zn. ‘vertrek waar voedsel bereid wordt’
Mnl. die ut den houe gad sonder orlof of in de cokene ‘die zonder toestemming uit de tuin of in de keuken gaat’ [1236; CG I], kuekene ‘keuken’ [1302; MNW], coeyen ... die tot miins heren kooken ghinghen ‘koeien ... die bestemd waren voor de keuken van mijn heer’ [eind 14e eeuw; MNW].
Ontleend aan vulgair Latijn *cocina ‘keuken’ of aan Laatlatijn cocīna ‘id.’, dat bestond naast, of teruggaat op Laatlatijn coquīna ‘id.’, afgeleid van het werkwoord Latijn coquere ‘koken’ (vulgair Latijn *cocere ‘id.’), zie → koken. In het Nederlands met umlaut en rekking in open lettergreep, waardoor onl./mnl. -o- > nnl. -eu-. Deze klank werd in het Middelnederlands soms zonder umlaut gespeld, als o of oo: verder als eu, maar ook als ue, oe en zelfs als o.
Het woord is wrsch. ontleend in de laat-Romeinse tijd, in de 3e of de 4e eeuw na Christus. Voor de Germanen was het bereiden van voedsel in een apart vertrek iets nieuws; zie ook → kamer. Keukens werden in eerste instantie alleen overgenomen in kastelen en kloosters; woonhuizen bestonden uit één ruimte, zie → zaal. Vanaf ongeveer 900 werden huizen steeds vaker ingedeeld in een voorhuis en een haard of binnenhaard, die daarachter lag. Hieruit ontwikkelde zich de geheel afgesloten keuken. De attestaties in het Nederlands zijn relatief laat te noemen, vergeleken bij Duits Küche < Oudhoogduits kuhhina [9e eeuw; Kluge] en Engels kitchen < Oudengels cycene [ca. 1000; OED].
kitchenette zn. ‘ingebouwd keukentje’. Nnl. een douchehok en een kitchenetje, ergens in Zuid [1952; Reinsma 1975]. Ontleend aan Engels kitchenette ‘id.’ [1910; OED], gevormd uit Engels kitchen ‘keuken’ en de aan het Frans ontleende verkleiningsuitgang -ette, zie ook → diskette.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

kitchenette [klein ingebouwd keukentje] {1952, vgl. kitchen [keuken] 1901-1925} < engels kitchenette, van kitchen [keuken], middelengels kuchene < latijn coquina (vgl. keuken) + het fr. verkleiningsachtervoegsel -ette.

Dialectwoordenboeken en woordenboeken van variëteiten van het Nederlands

G.J. van Wyk (2007), Etimologiewoordeboek van Afrikaans, Supplement, Stellenbosch

kitchenette s.nw.
Klein ingeboude kombuisie.
Uit Eng. kitchenette (1910).
Eng. kitchenette is 'n afleiding met die Fr. verkleiningsagterv. -ette van kitchen 'kombuis'.
Ndl. kitchenette (1952).

Thematische woordenboeken

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

kitchenette (Engels kitchenette)
Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

kitchenette ingebouwd keukentje 1952 [R75] <Engels

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut