Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

kiplekker - (zeer wel)

Etymologische (standaard)werken

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

kiplekker* [zeer wel] {1926-1950} houdt een zinspeling in op de twee betekenissen van lekker.

Dateringen of neologismen

Nicoline van der Sijs (2015-heden), Jaarwoordenzoeker ‘Een woord uit elk jaar 1800-heden’, zie ook bij Onze Taal

asjemenou [uitdrukking] (1950). De zevende druk van het Van Dale Groot woordenboek verschijnt in 1950 onder redactie van C. Kruyskamp (1911-1990) en F. de Tollenaere (1912-2009). Ze zijn de eersten die in een woordenboek het woord asjemenou opnemen, een elliptische uitdrukking van als je me nou … die moet worden aangevuld met bijvoorbeeld belazert. Andere voorbeelden van woorden die voor het eerst worden opgenomen zijn: chips (‘gebakken aardappelschijfjes’), cracker, del, kaasschaaf, ketchup, kiplekker, knoeipot, matten (‘vechten’), paperclip, piemelnaakt, pineut, pitten (‘slapen’), snipverkouden en tent (‘horecagelegenheid’).

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

kiplekker* zeer wel 1950 [GVD]

Idioomwoordenboeken

F.A. Stoett (1923-1925), Nederlandsche Spreekwoorden, Spreekwijzen, Uitdrukkingen en Gezegden, drie delen, 4e druk, Zutphen

693. Zoo gezond als een visch,

d.w.z. zeer gezond, als een visch in het water; hd. gesund wie ein Fisch im Wasser, dat men leest bij Konrad von Würzburg (- 1287), Trojanerkrieg, vs. 10808:

er wart gesunt reht als ein visch
der vert in einem wage (rivier).

Voor het Mnl. vgl. Seghelijn, vs. 11151:

Si worden alle ghesont sciere
Als die visch in die riviere.

Voor lateren tijd zie bij Servilius, 248: also ghesont als een vische; bij Campen, 129: hy is soe gesont als een vis; bij Sartorius III, 10, 55: soo ghesondt als een visch met de verklaring: inde sumptum, quod creditum est pisces non sentire morbos(!). In het Westvlaamsch zegt men: zoo gezond als een bliek (De Bo, 148), dat te vergelijken is met het Zaansche: zoo blijd as bliek, zoo blijde als spartelende bliekjes (Boekenoogen, 73). Bij Joos, 18 lezen wij: gezond als een visch, een bliek, een snoek, een haas, waaraan is toe te voegen onze uitdr. zoo gezond, zoo frisch als een hoen, zoo lekker als kip, kiplekker. Zie Suringar, Erasmus cc; Huygens, Zeestraet, 806; Van Effen, Spect. X, 76; Volkskunde, XIII, 162: leven als visschen in 't water; Eckart, 155: gesund osse en Fischk; hä es so gesund as en Fisk im Wâter; fr. se porter comme le poisson dans l'eau; eng. as sound as a roach, as a trout; fri. sa soun as a fisk.

1152. Kiplekker.

Ook wel zoo lekker als kip, zeer gezond, met woordspeling tusschen de twee beteekenissen van lekkerVgl. voor dergelijke uitdrukkingen Borchardt no 88; Lyon's Zeitschrift V, 101; Weise, Aesthetik der Deutschen Sprache, 147; Müller, Aus der Welt der Wörter, 192.; zoo gezond als een visch of zooals Winschooten, 332 zegt soo fris, als een hoen, als een Karper (zie Ndl. Wdb. VI, 809; VII, 1657). Vgl. Ppl. 5: Ik voel me nou weer lekker as kip; Lvl. V, 219: Vandaag voel ik me zoo lekker als kip; bl. 241: Dalman voelde zich zoo lekker als kip; Nkr. VII, 22 Nov. p. 2: Ik althans voelde me op dit kongres voortdurend kip-lekker, zoo echt als een eendje in het water. In het fri. sa frisk als in nút, als een walnoot. Vergelijk voor dergelijke woordspelingen zoo mager als brood (zie aldaar); zoo klaar (of helder) als koffiedik (Nkr. IV, 17 Juli p. 2); zoo klaar als een klontje (Falkl. V, 229); zoo sterk als mosterd; fijn als gemalen poppestront (in Gew. Weeuw. II, 42: Je houd je zoo fijn als gemaale kippestront; zie Ndl. Wdb. III, 4464; vgl. fr. être fin comme de la moutarde); zoo vies als kattestront (Brederoo, II, 224). Zie ook Nieuwe Taalgids III, 7.

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal