Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

keurig - (mooi, goed verzorgd)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

keurig bn. ‘mooi, goed verzorgd’
Vnnl. keurig ‘kieskeurig’ in de meysjes benne nou soo keurigh ‘de meisjes zijn tegenwoordig zo kieskeurig’ [1618; WNT], overdrachtelijk ook van zaken ‘van bijzondere uitnemendheid’ in keurige eerbiedenis bewezen hebbende [1626; WNT], de keurige balans van in- en uit-geef [1672; WNT]; nnl. keurig ‘netjes gekleed, goed verzorgd’ in al wat hy draagt; 't is wonder keurig [1781; WNT], de keurige bediening [1897; WNT].
Afleiding van → keur in de betekenis ‘het kiezen, verkiezing’, dus eigenlijk ‘kunnende kiezen’ en vandaar ‘nauwlettend, kieskeurig’. Hieruit ontstond bij uitbreiding de betekenis ‘getuigend van nauwlettendheid/zorgvuldigheid’, vanwaar algemener ‘mooi, goed verzorgd’.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

keurig* [net] {1621, vgl. corich [ernstig, zwaar (van wond)] 1580} afgeleid van keur.

N. van Wijk (1936 [1912]), Franck's Etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, 2e druk, Den Haag

keurig bnw., nog niet bij Kil. Van keur afgeleid. Mnl. (N.Holl.) cōrich, cȫrich, van mnl. cōre, cȫre, beteekent: “zoo ernstig dat de bij een keur vastgestelde straf er op van toepassing is”.

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

keurig ‘net’ -> Fries keurich ‘net; kieskeurig’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

keurig* net 1621 [WNT]

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut