Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

katapult - (slingerwerktuig, speeltuig)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

katapult zn. ‘slingerwerktuig, speeltuig’
Nnl. eerst alleen in de Latijnse vorm, in Catapultæ of zwaare Schietboogen, waar meede men groote Pylen, Werpschichten enz. afschoot [1780; WNT werpen III], dan catapult ‘historisch werpgeschut’ in katapulten “schietwerktuigen der Ouden” [1832; Weiland], in de Oudheid bediende men zich voornamelijk van twee soorten van grof geschut, het booggeschut ... en het wringgeschut onder den algemeenen naam van catapulten bekend [1861; WNT wringen I], katapult ook ‘schiettuig als speelgoed’ [1904; Groene Amsterdammer].
Geleerde ontlening aan Latijn catapulta, zelf ontleend aan Grieks katapéltēs ‘werptuig’, eerder katapáltēs, gevormd uit → kata- ‘omlaag, neer-’ en pállein ‘wegslingeren, schudden’, misschien verwant met → voelen.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

katapult [werptuig] {1832} < frans catapulte < latijn catapulta [machine om speren en pijlen te werpen] < grieks katapeltès, katapaltès [idem], van kata [van boven naar beneden] + pallein [wegslingeren van projectielen].

Thematische woordenboeken

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

katapult (Latijn catapulta)
Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

katapult ‘werptuig voor jongens’ -> Duits dialect Kattepröl ‘steenslinger’; Indonesisch katapél ‘werptuig voor jongens’; Kupang-Maleis katapél ‘werptuig voor jongens’; Muna karatapele ‘werptuig voor jongens’; Petjoh kattapul, kattepul, kattapil, kartepil, kattepil ‘werptuig voor jongens’; Javindo katepul ‘werptuig voor jongens’; Creools-Engels (Maagdeneilanden) catapult ‘werptuig voor jongens’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

katapult werptuig voor jongens 1898 [GVD] <Frans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut