Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

kat - (woordelement in toponiemen)

Thematische woordenboeken

G. van Berkel & K. Samplonius (2018), Nederlandse plaatsnamen verklaard

kat
Een van de moeilijkst te duiden toponymische elementen, dat veelvuldig voorkomt als eerste deel van namen van aan water gelegen plaatsen of van verheffingen in het terrein. De verklaringen lopen uiteen van een persoonsnaam Katte, kat 'aarden opworp', de diernaam kat, ook in de afgeleide betekenissen 'minderwaardig' (bv. wegens de begroeiing met onkruid) en 'klein, onbenullig', of in overdrachtelijke zin als 'kromming', in associatie met een kattenrug, en tenslotte nog incidenteel als kat 'type binnenschip'1. De jongste verklaring knoopt aan bij *kats, nhd. Katsch 'vieze, brijachtige, drekkige substantie', maar voor terreinverheffingen is dit bedenkelijk2. Oude voorbeelden van het gebruik van kat zijn: ws. 802-817 kopie 1150-1158 in Catuurt (ligging onbekend, mogelijk bij Baflo, Gr)3, 1388 ende dat bosch, dat geheyten is Catwynkel, also alst gelegen is to Derthesen (bij Darthuizen, U)4, 1381-1383 dat Catte, gelegen in den kerspel van Borgonden5 (bij Borne, O), dat Catteler6 (bij Enter, O), ca. 1310 Cattenbroec7 (te Zeist, U), Cattendijck8, 1381-1383 Cattenvoert9.
Lit. 1Fockema-Andreae MVN 30 (1954) 87, 2Naamkunde 34 (2002) 218v, 3K├╝nzel e.a. 1989 203, 4RRU 702, 5Idem 769, 6Idem 768, 7Idem 662, 8Idem 562, 9Idem 721.

Hosted by Meertens Instituut