Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

karmeliet - (bedelmonnik)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

karmeliet zn. ‘bedelmonnik’
Mnl. eerst in de vorm carmer in .i. carmer ... die ute siere ordine sloep ‘een karmeliet die uit zijn orde stapte’ [1315-35; MNW-R], dan carmeliten (mv.) [1430-50; MNW-R].
Ontleend aan christelijk Latijn carmelites (mv.) ‘karmelieten’, een afleiding van de naam van het Karmelgebergte in het noordwesten van het huidige Israël. In dit gebergte zou de profeet Elia hebben gewoond. Tot in de 13e eeuw leefden er vele kluizenaars, die zich in de bloeitijd van deze gemeenschap, de 11e en 12e eeuw, de Broeders van de heilige Maria van de Berg Karmel of vrouwenbroeders noemden en vanaf de 13e eeuw de officiële kloosterorde der karmelieten vormden. Daarna verspreidden zij zich over Europa en richtten vele kloosters op.
De mnl. vorm carmer is wrsch. met het Nederlandse achtervoegsel -er, zie → -aar, gevormd bij Frans carme ‘karmeliet’.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

karmeliet [monnik van bepaalde orde] {carmelijt 1562} genoemd naar de berg Karmel, waar zich in de 12e eeuw een groep kluizenaars vestigde waaruit de orde voortkwam, naar hebreeuws karmel [tuin], van kerem [wijngaard]. In het middelnl. heetten karmelieten ca(e)rmer, kermer {1280}.

J. Vercoullie (1925), Beknopt etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, Den Haag / Gent

Karmeliet m., uit Kerklat. carmelitam (-a), naar den Karmelusberg.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

karmeliet monnik van de orde der karmelieten 1555 [Luython, Dictionaris in fransoys 12r] <ME Latijn

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut