Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

kapseizen - (omslaan, kantelen)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

kapseizen ww. ‘omslaan, kantelen’
Nnl. kapseizen ‘omslaan’ in wy liepen gevaar van te kapseizen [1856; WNT], ook wel kapsijzen [1843; WNT] en kopseizen [1872; van Dale].
Ontleend aan het Engelse werkwoord capsize ‘omslaan’ [1788; OED], waarvan de verdere herkomst onbekend is. Misschien ontleend aan Spaans chapuzar ‘onderdompelen’ of cabecear ‘stampen (van een schip)’, afleidingen van cabeza ‘hoofd’, uit Latijn caput, verwant met → hoofd en zie → kaap, en dan vergelijkbaar met de uitdrukking kopje onder gaan. De vorm kopseizen ontstond door volksetymologische associatie met kop in diezelfde uitdrukking, maar is volledig verouderd.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

kapseizen [omslaan] {1856} < engels to capsize < spaans chapuzar [in het water dompelen], van cabeza [hoofd] + pozo [put], poza [plas, poel], dus ‘met het hoofd naar beneden in het water duwen’.

J. de Vries (1971), Nederlands Etymologisch Woordenboek, Leiden

kapseizen ww., nnl. ontlening in de zeemanstaal < oe. capsize (sedert 1788 bekend) < spa. capuzar ‘zinken’, een afl. van lat. caput ‘hoofd’.

N. van Wijk (1936 [1912]), Franck's Etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, 2e druk, Den Haag

kapseizen (kantelen). Nnl. ontl. — in de zeemanstaal — uit eng. to capsize “kantelen”, dat men wel uit spa. capuzar “onderduiken” (van lat. caput) afleidt.

J. Vercoullie (1925), Beknopt etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, Den Haag / Gent

kapseizen ono.w., , uit Eng. to capsize, van Sp. cabezear, een afleid. van cabo = Lat. caput: z. hoofd en cf. kapot 2.

Thematische woordenboeken

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

kapseizen (Engels to capsize)
Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

kapseizen ‘omslaan’ -> Papiaments kapseis ‘omslaan’; Sranantongo kapseis ‘omslaan’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

kapseizen omslaan 1856 [WNT] <Engels

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut