Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

kanten - (verzetten)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

kanten ww. ‘verzetten’
Vnnl. (zich) tegen iets kanten of aankanten ‘zich verzetten’ in UEd. daer tegens op 't strengste te kanten ‘u daartegen ten stelligste te verzetten’ [1617; WNT], hy biedt terstont het hooft, en kant 'er tegen aen [1625; WNT Supp. aankanten], zoudt ghy ... kanten tegens Godt ... ? [1654; WNT], later vooral in de constructie met het verl.deelw. gekant zijn tegen, in tegens ons gekant ‘zich tegen ons verzettend, tegen ons opgesteld’ [1627; WNT zwitserlandsch], alle tegens een gekant staen ‘met z'n alleen tegen één opgesteld staan’ [1646; WNT kanten II], ... is hier tegen aen gekant [1655; WNT].
Figuurlijk gebruik van kanten in de betekenis ‘met de kant iets ergens tegenaan zetten’, afgeleid van → kant 1. Daarnaast bestond kanten ook nog in de betekenis ‘een scherpe of rechte zijde aanbrengen’ [1599; Kil.]. Zie ook → kantelen.

J. de Vries (1971), Nederlands Etymologisch Woordenboek, Leiden

kanten 1 ww. ‘kant maken, behakken; op zijn kant zetten; zich ergens tegen verzetten’, afl. van kant 1.

kanten 2 ww. ‘kantwerk maken’, afl. van kant 2.

N. van Wijk (1936 [1912]), Franck's Etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, 2e druk, Den Haag

kant III bnw., nog niet bij Kil., in kant en klaar, dial. ook kant alleen met de bett. “flink, handig, groot, best, netjes”. = fri. kant “haaksch, recht, welgemaakt” naast kantich “flink” = vla. kantig “fraai, schoon, effen, in regel”. Oorspr. was kant (misschien een vorm van fri. en naburige diall.) = gekant “van kanten voorzien, naar behooren afgeschaafd”. Oostfri. kant beteekent “glad (bijv. van hout), netjes, klaar, geheel en al”, kantîg “met hoeken”. Het werkwoord kanten komt sedert Kil. voor = “extremitatem abscindere”, mnl. canten (brab.) = “apart leggen”. Zich kanten tegen komt mnl. en bij Kil. niet voor.

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut