Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

kanonnade - (het schieten met kanonnen)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

kanon zn. ‘bepaald zwaar vuurwapen’
Vnnl. canon [1574; Schulten 1966].
Ontleend aan Frans canon ‘kanon’ [1569; TLF], ‘stuk artillerie’ [1338; TLF], ontleend aan Italiaans cannone ‘id.’ [voor 1527; Battaglia], een afleiding met vergrotingsachtervoegsel van canna ‘buis; rietstengel’, uit Latijn canna ‘riet’ < Grieks kánna ‘riet’, zie → kaneel.
De ontwikkeling van kanonnen in Europa begon in de 14e eeuw. Woorden die destijds in het Middelnederlands een kanon of een voorloper ervan aanduidden, waren bijv. bombaerde, zie → bombarderen, en busse zie → bus 1 en → buskruit. De ontlening van het woord canon door de West-Europese talen in de 16e eeuw moet gepaard zijn gegaan met een belangrijke technische verbetering aan het wapen.
kanonnade zn. ‘beschieting met kanonnen; krachtige woordenstroom’. Vnnl. ‘beschieting met een kanon’ in gewoonlijcke charges van musquetten ende cannonnaden [1647; WNT]; nnl. kanonnade ‘aanhoudende beschieting met kanonnen’ [1794; WNT], ‘krachtige woordenstroom’ in een kanonnade van krachtige synoniemen [1899; WNT uitsmijter]. Via Frans canonnade ‘het gelijktijdig of langdurig afvuren van kanonnen’ [1552; Rey] ontleend aan Italiaans cannonata ‘id.’ [1518; Rey], afleiding van cannone met achtervoegsel -ata, dat net als Frans -ade langdurigheid aangeeft.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

kanonnade [het schieten met kanonnen] {1647} < frans canonnade [idem], van canon (vgl. kanon).

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

kanonnade het schieten met kanonnen 1647 [WNT] <Frans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut