Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

kalibreren - (van een maatverdeling voorzien, ijken)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

kalibreren ww. ‘van een maatverdeling voorzien, ijken’
Nnl. calibreeren “een Geschut viseeren”, ofwel ‘een stuk geschut richten’ [1740; WNT kaliber], calibreren “de juiste doorsnede eener buis onderzoeken” [1864; Calisch], kalibreeren ook “de kogelmaat of geschutwijdte onderzoeken of bepalen met den kalibreerstok” [1872; van Dale].
Ontleend aan Frans calibrer ‘het kaliber van iets bepalen’, met als oudste attestatie het verl.deelw. calibré [1552; Rey], afgeleid van calibre, zie → kaliber.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

kalibreren [op maat maken] {calibreeren 1901-1925} < frans calibrer, afgeleid van calibre (vgl. kaliber).

Thematische woordenboeken

P.H. van Laer (1949), Vreemde woorden in de natuurkunde, Groningen/Batavia.

Calibreren (= Fr. calibrer; Fr. calibre = Ital. calíbro = kaliber, soort, gehalte; de verdere etymologie is onbekend). Het kaliber bepalen van iets; een maatverdeling aanbrengen, of vergelijken met een standaardmaat. Deze bewerking heet calibratie.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

kalibreren het kaliber vaststellen 1872 [GVD] <Frans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut