Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

justitie - (rechterlijke macht)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

justitie zn. ‘rechterlijke macht’
Mnl. justicie ‘rechtspraak’ [1276-1300; CG I, 40]; vnnl. meestal al in de vorm justitie. Ook al vroeg, mnl. en/of vnnl, bij uitbreiding betekenissen als ‘rechtsorde’, ‘tenuitvoerlegging van het recht’ en ‘de rechterlijke macht’, ‘het rechtswezen’; de laatste twee zijn tegenwoordig gangbaar.
Ontleend aan middeleeuws Latijn iustitia ‘rechtspraak’, betekenisuitbreiding van klassiek Latijn iūstitia ‘rechtvaardigheid’ (waaruit ook bijv. Frans justice), afleiding van iūstus ‘rechtvaardig’, zie → juist. Latere betekenissen mede onder invloed van Frans justice.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

justitie [rechterlijke macht] {1276-1300} < frans justice < latijn iustitia [rechtvaardigheid, gerechtigheid], van iustus [rechtvaardig] (vgl. juist).

Thematische woordenboeken

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

justitie (Frans justice)
Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

justitie ‘rechterlijke macht’ -> Fries justysje ‘rechterlijke macht’; Indonesisch justisi, yustisi ‘rechterlijke macht’; Javaans justisi ‘rechterlijke macht; raad van justitie’; Makassaars kântoró-na justîsi ‘gebouw van de Raad van Justitie in Makassar’; Soendanees justisi ‘rechterlijke macht’; Sranantongo yostisi ‘rechterlijke macht’; Surinaams-Javaans yustisi ‘rechterlijke macht’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

justitie rechterlijke macht 1276-1300 [CG I1, 40] <Frans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut