Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

jungle - (wildernis)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

jungle zn. ‘wildernis’
Nnl. jungles (mv.) “naam der oostindische boschwildernissen” [1847; Kramers], men had in de jungle een groote drijfjacht gehouden [1878; Groene Amsterdammer], een Engelsche dame ... heeft in de jungles van Deccan tijgers geschoten [1899; Groene Amsterdammer], ook overdrachtelijk, zoals in een jungle van bijgeloof [1947; WNT Aanv.].
Internationaal woord, ook Duits Dschungel, Zweeds djungel, Frans jungle, Russisch džúngli, ontleend aan Engels jungle, oorspr. ‘braakliggend of ongecultiveerd terrein’ [1776; OED], later algemener ‘dicht begroeid terrein, wildernis’ [ca. 1813; OED] en overdrachtelijk ‘warboel, chaos’ [1850; OED]. Het Engelse woord is in de oorspr. betekenis ontleend aan Hindi jangal ‘droog, onbruikbaar, verwilderd land’, dat teruggaat op Sanskrit jāngala (bn.) ‘droog, spaarzaam begroeid’. Hindi/Sanskrit a wordt in het Engels meestal getranscribeerd als u.
Het woord was in het Engels eerst alleen van toepassing op terrein in India, maar werd vanaf de tweede helft van de 19e eeuw ook voor gebieden daarbuiten gebruikt. Opvallend is de betekenisontwikkeling in het Engels, van ‘braakliggend terrein’ naar bijna het tegengestelde, ‘ondoordringbare wildernis’. In de algemene betekenis ‘wildernis’ is het daarna ontleend in andere talen.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

jungle [wildernis] {1847} < engels jungle < hindi jaṅgal [woestijn, woud] < oudindisch jaṇgala- [waterarm, onvruchtbaar gebied].

J. de Vries (1971), Nederlands Etymologisch Woordenboek, Leiden

jungle znw. v. ‘wildernis; met laaghout begroeide vlakte in tropische landen’, < eng. jungle, evenals nhd. dschungel < ind. dschāngäl < oind. jaṅgala ‘onbebouwde grond’.

Thematische woordenboeken

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

jungle (Engels jungle)
Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

jungle ‘wildernis’ -> Petjoh djangel, djungel ‘wildernis’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

jungle wildernis 1847 [KKU] <Engels

M. De Coster (1999), Woordenboek van Neologismen: 25 jaar taalaanwinsten, Amsterdam

jungle (← Eng.), populaire elektronische dansmuziek uit de jaren negentig; eigenlijk gesamplede (zie samplen*) en door de sequencer gehaalde zwarte muziek. Vermengt zich via de vreemdste samples met andere hedendaagse muziekvormen, zoals ragga*, hiphop*, soul, ambient (music)* en techno*. In 1995 werd in Nederland de eerste jungleparty georganiseerd. Liefhebbers van deze dansmuziek noemt men in het slang junglies*.

Dit zijn de klanken die deze zomer mijn autospeakers hebben doen kreunen en steunen. Jungle is niet alleen een aanduiding voor de muziek van Duke Ellington in de jaren twintig (The Mooche), het is ook de meest opwindende Londense dans-underground van dit moment. (Oor, 10/09/94)
Jungle is volgens velen de meest opwindende dansmuziek van het moment. Hoewel het genre al een tijdje floreert in de Londense klubs, is het buiten Engeland nog steeds een vrij marginaal verschijnsel. Maar naarmate de markt overspoeld wordt met allerhande jungle-kompilaties, komt daar langzaam maar zeker verandering in. Jungle weerspiegelt, net als de Amerikaanse rap, de frustraties en de opstandigheid van kansarme jongeren uit de troosteloze voorsteden. Toch komen deze gevoelens vaak sterker tot uiting in de snelle, knetterende ritmen dan in de teksten. Tenslotte betekent jungle ook: uitgaan en plezier maken. Doorgaans wordt een mix van elektronische hardcore-house en techno-breakbeats als uitgangspunt gebruikt, terwijl voor de verdere muzikale invulling afwisselend wordt geput uit ragga, ambient, jazz of soul. (De Morgen, 28/04/95)
Op de klanken van lenige junglemuziek zoeft hij rakelings langs peilloze kliffen. (Elsevier, 14/09/96)
Met ‘Earthling’ lijkt hij op wonderbaarlijke wijze zijn draai te hebben hervonden. Bowie zit diep in de jungle. (Nieuwe Revu, 29/01/97)
Maar vanuit Londen worden de dansvloeren bestookt met het kletterend slagwerk en de loodzware bastonen van ‘Drum ‘n’ bass’, oftewel jungle. (De Volkskrant, 07/05/97)
Boem-boem-boem-boem? Misschien dat sommige techno zo klinkt, maar jungle steekt toch echt een tikje anders in elkaar. Ritmisch vaak heel complexe structuren zijn het kenmerk van het genre. (Het Parool, 20/06/97)
Sommige dansers verkiezen de wat tragere beats van ‘trance’ of ‘house’. Anderen zweren bij ‘jungle’, een vinnige kruising van techno en hiphop... (DS Magazine, 11/07/97)
Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut