Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

jack - (jas)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

jack zn. (NN) ‘korte jas’
Nnl. windjacke ‘water- en winddichte jas’ [1929; Groene Amsterdammer], windjak [1943; WNT Aanv.], windjack [1949; Margriet Revue Lente en Zomer], vacantie-jack [1956; weekblad Eva, 17-03, p. 58], stoere jacks, korte regencoats, liefst gedragen op een nauwe lange broek, dat is de dracht van de moderne jeugd [1962; weekblad Eva, 11-08, p. 37], m'n leren jack [1964; WNT Aanv. zeeman].
Woordvorm en periode van ontstaan lijken te wijzen op ontlening aan Engels jack, maar dat is onmogelijk. Er bestaat inderdaad een Engels woord jack: Middelengels iakke ‘wambuis’ [1380; OED], iacke, iakke ‘kiel, jak voor man of vrouw’ [1345; OED], ontleend aan Frans jaque ‘id.’, zie verder → jak. De jongste betekenis was ‘korte legerjas’, maar het woord was in de 20e eeuw reeds verouderd.
De uitspraak van het Nederlandse woord is altijd met /j/ geweest en nooit met /dž/, wat eveneens Engelse ontlening onwaarschijnlijk maakt. Gezien bovengenoemde vroege attestaties met wind- en vooral de -e in die van 1929, is er wrsch. sprake van ontlening aan Duits Jacke en Windjacke. De Vooys (1946a, p. 90) en Van Dale 1950 noemen windjak resp. windjacke inderdaad een germanisme. In het Nederlands werd het woord wellicht opgevat als quasi-Engelse, modieuze spellingvariant van het al genoemde en veel oudere Nederlandse woord jak en kreeg het vervolgens ook een (NN) quasi-Engelse uitspraak /jek/.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

jack [jasje] {1974} < engels jack, van dezelfde herkomst als jak1.

Thematische woordenboeken

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

jack (van Engels jacket?)
Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

jack jasje 1968 [Aanv WNT] <Engels

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut